تاندونیت: علل و روش درمان

التهاب تاندون یا تاندونیت یکی از شایع‌ترین آسیب‌های اسکلتی-عضلانی محسوب می‌شود که با علائمی مانند درد، حساسیت، ورم و محدود شدن دامنه حرکتی همراه است.

این بیماری در صورت بی‌توجهی ممکن است انجام فعالیت‌های روزمره را برای فرد دشوار سازد. به‌همین دلیل تشخیص به‌موقع و انتخاب روش مناسب برای درمان، نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت آسیب و بازگشت عملکرد طبیعی تاندون دارد.

تاندونیت چیست و بیشتر در کدام مفاصل اتفاق می افتد؟

تاندونیت یا التهاب تاندون به وضعیتی گفته می‌شود که در آن یکی از تاندون‌های بدن به‌دلیل وارد شدن فشار بیش از حد، انجام حرکات تکراری، آسیب ناگهانی یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای دچار التهاب و تحریک می‌شود.

تاندون‌ها بافت‌های محکم و انعطاف‌پذیری هستند که عضلات را به استخوان متصل می‌کنند و نقش مهمی در حرکت مفاصل دارند. زمانی که این بافت‌ها ملتهب شوند، بیمار مشکلاتی مانند درد، حساسیت به لمس، تورم خفیف و کاهش دامنه حرکتی را تجربه می‌کند.

انواع تاندونیت

پزشکان معمولاً تاندونیت را با توجه به محل التهاب تاندون به دسته‌های زیر تقسیم‌بندی می‌کنند:

• تاندونیت شانه: تاندون‌های اطراف مفصل شانه دچار التهاب می‌شوند. افراد مبتلا هنگام بالا بردن دست، پوشیدن لباس، برداشتن اجسام از ارتفاع یا حتی خوابیدن روی شانه آسیب‌دیده احساس درد و ناراحتی می‌کنند.
• تاندونیت آرنج (آرنج تنیس‌بازان و آرنج گلف‌بازان): التهاب تاندون‌های آرنج ممکن است در قسمت خارجی یا داخلی این مفصل ایجاد شود. درگیری بخش بیرونی آرنج با عنوان آرنج تنیس‌بازان و التهاب بخش داخلی با نام آرنج گلف‌بازان شناخته می‌شود.
• آسیب روتاتور کاف: روتاتور کاف مجموعه‌ای از عضلات و تاندون‌های اطراف مفصل شانه است که به حرکت و حفظ پایداری آن کمک می‌کنند. این عارضه در افرادی که ورزش‌هایی مانند تنیس و بیسبال را دنبال می‌کنند، شایع‌تر است. درد شانه به‌ویژه هنگام شب یا هنگام بالا بردن دست از مهم‌ترین علائم آسیب روتاتور کاف محسوب می‌شود.
• تاندونیت زانو: این عارضه مانند بورسیت زانو به ایجاد درد در این ناحیه منجر می‌شود و اغلب تاندون متصل‌کننده کشکک زانو را درگیر می‌کند.
• تاندونیت آشیل: التهاب تاندون آشیل در پشت ساق پا و بالای پاشنه ایجاد می‌شود. این مشکل بیشتر در دوندگان، ورزشکاران و افرادی که فعالیت بدنی سنگین دارند مشاهده می‌شود.

چه کسانی بیشتر به تاندونیت دچار می شوند؟

اگرچه تاندونیت ممکن است برای هر کسی رخ دهد، اما افراد زیر به‌دلیل نوع فعالیت، شغل یا شرایط جسمانی، بیش از دیگران در معرض ابتلا به این عارضه قرار دارند:

• ورزشکاران: افرادی که ورزش‌هایی مانند تنیس، گلف، والیبال، بسکتبال، دومیدانی، شنا یا بدنسازی انجام می‌دهند به‌دلیل حرکات تکراری، بیشتر در معرض التهاب تاندون‌ها قرار دارند.
• افراد دارای مشاغل تکراری: کارمندانی که ساعت‌های طولانی تایپ می‌کنند، نقاشان ساختمان، نجاران، باغبانان، مکانیک‌ها، کارگران ساختمانی و افرادی که به‌طور مداوم از ابزارهای دستی استفاده می‌کنند.
• افراد بالای ۴۰ سال: با افزایش سن، تاندون‌ها به‌تدریج انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند و در برابر کشیدگی و فشار آسیب‌پذیرتر می‌شوند.
• کسانی که بدون آمادگی ورزش می‌کنند: شروع ناگهانی تمرینات سنگین، افزایش سریع شدت ورزش یا انجام فعالیت‌های بدنی بدون گرم کردن بدن، فشار زیادی به تاندون‌ها وارد می‌کند.
• مبتلایان به برخی بیماری‌های زمینه‌ای: بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید، نقرس، آرتریت پسوریاتیک، دیابت و اختلالات تیروئید احتمال بروز تاندونیت را بیشتر کنند.
• افراد با ناهنجاری‌های اسکلتی یا مفصلی: مشکلاتی مانند اختلاف طول پاها، ناهنجاری‌های مفصلی یا ساییدگی مفاصل باعث توزیع نامتعادل نیرو روی تاندون‌ها می‌شود.

علت ابتلا به تاندونیت

عوامل مختلفی باعث التهاب تاندون‌ها می‌شوند. مهم‌ترین این عوامل عبارت‌اند از:

وارد شدن ضربه یا آسیب مستقیم

برخورد شدید یا آسیب ناگهانی به یک مفصل یا تاندون می‌تواند به التهاب و درد در آن ناحیه منجر شود.

تحمیل فشار بیش از حد به اندام‌ها

انجام فعالیت‌های سنگین یا وارد کردن بار بیش از توان تاندون‌ها، احتمال آسیب و التهاب آن‌ها را افزایش می‌دهد.

ابتلا به عفونت‌های مفصلی

در برخی موارد، عفونت‌ها می‌توانند به تاندون‌ها سرایت کرده و زمینه‌ساز تاندونیت شوند.

افزایش ناگهانی شدت یا حجم تمرینات ورزشی

شروع ورزش‌های سنگین بدون آمادگی کافی یا افزایش سریع مدت و شدت تمرین، یکی از شایع‌ترین دلایل التهاب تاندون‌ها محسوب می‌شود.

استفاده بیش از اندازه از یک مفصل

تکرار مداوم یک حرکت یا استفاده طولانی‌مدت از یک مفصل بدون استراحت کافی به وارد شدن فشار مداوم به تاندون‌ها و بروز التهاب منجر می‌شود.

کاهش خون‌رسانی به تاندون

اختلال در جریان خون باعث می‌شود مواد مغذی و اکسیژن کافی به تاندون نرسد و توانایی آن برای ترمیم و مقاومت در برابر آسیب کاهش یابد.

انجام حرکات تکراری و پرتنش

فعالیت‌هایی که به حرکت مداوم و با شدت یکسان نیاز دارند مانند برخی مشاغل یا ورزش‌ها از مهم‌ترین عوامل ایجاد تاندونیت بشمار می‌روند.

ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای

بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید، نقرس، دیابت، اختلالات تیروئید و برخی بیماری‌های التهابی، سلامت تاندون‌ها را تحت تاثیر قرار داده و احتمال بروز بیماری را افزایش دهند.

علائم ابتلا به تاندونیت چیست؟

علائم تاندونیت باتوجه به محل درگیری متفاوت است، اما رایج‌ترین نشانه‌های آن عبارت‌اند از:

• احساس درد هنگام حرکت دادن یا کشش اندام
• تورم، قرمزی و گرم شدن ناحیه آسیب‌دیده
• حساسیت و درد هنگام لمس محل التهاب
• تشدید درد در زمان فعالیت و کاهش آن با استراحت
• گرفتگی یا اسپاسم عضلات اطراف مفصل
• شنیده شدن صدای تق‌تق یا ساییدگی هنگام حرکت مفصل

نحوه تشخیص تاندونیت

تشخیص تاندونیت اغلب با بررسی علائم و معاینه بالینی آغاز می‌شود. پزشک ابتدا درباره زمان شروع درد، نوع فعالیت‌های روزانه، شغل، ورزش، سوابق آسیب‌دیدگی و بیماری‌های زمینه‌ای سوال می‌کند. در صورت نیاز، از روش‌هایی چون تصویربرداری با اشعه ایکس، ام آر آی و سونوگرافی برای تشخیص این بیماری کمک گرفته می‌شود.

چطور می‌توان از التهاب تاندون جلوگیری کرد؟

 اگرچه کاملاً نمی‌توان از بروز تاندونیت جلوگیری کرد، اما رعایت چند نکته ساده احتمال ابتلا به این عارضه را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

• حرکات کششی و گرم کردن عضلات پیش از فعالیت بدنی، فشار واردشده به تاندون‌ها را کاهش می‌دهد.
• اگر قصد شروع یک برنامه ورزشی جدید را دارید، از تمرینات سبک آغاز کنید و به‌مرور زمان مدت و شدت آن را افزایش دهید.
• اگر شغل یا فعالیت روزانه شما نیازمند حرکات مداوم است، در فواصل منظم استراحت کنید و وضعیت بدن خود را تغییر دهید.
• چه در ورزش و چه هنگام کار، استفاده از روش صحیح انجام حرکات از وارد شدن فشار غیرطبیعی به تاندون‌ها جلوگیری می‌کند.
• انجام تمرینات تقویتی منظم باعث می‌شود عضلات، فشار کمتری به تاندون‌ها وارد کنند و احتمال آسیب کاهش یابد.
• پوشیدن کفش استاندارد، استفاده از وسایل ارگونومیک در محیط کار و تجهیزات ورزشی مناسب از آسیب به تاندون‌ها جلوگیری می‌کند.
• اگر هنگام فعالیت، احساس درد یا ناراحتی در مفصل یا تاندون دارید، کارتان را متوقف کنید و به بدن فرصت استراحت بدهید.
• اضافه‌ وزن فشار بیشتری به مفاصل و تاندون‌ها وارد می‌کند و احتمال بروز آسیب را افزایش می‌دهد. بنابراین، برای جلوگیری از عارضه تاندونیت وزن خود را کاهش دهید.
• درمان و کنترل بیماری‌هایی مانند دیابت، نقرس، آرتریت روماتوئید و اختلالات تیروئید می‌تواند خطر ابتلا به تاندونیت را کاهش دهد.

درمان التهاب تاندون چگونه است؟

مهم‌ترین روش‌های درمان بیماری التهاب تاندون‌ها شامل موارد زیر هستند:

کنترل درد با دارو

هدف اصلی در مراحل اولیه درمان، کاستن از درد و التهاب است. به‌همین دلیل، داروهای مسکن به کاهش ناراحتی کمک می‌کنند.

علاوه‌بر داروهای خوراکی، استفاده از ژل‌ها و کرم‌های ضدالتهاب موضعی نیز برای برخی افراد موثر است.

فیزیوتراپی و تمرینات توان‌بخشی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های درمان، انجام برنامه منظم فیزیوتراپی است.

تمرین‌های کششی و تقویتی که زیرنظر فیزیوتراپیست انجام می‌شوند به افزایش استحکام عضلات و تاندون‌ها کمک می‌کند و فشار وارد بر ناحیه آسیب‌دیده را کاهش می‌دهند.

روش‌های درمانی تخصصی

اگر با استراحت، دارو و فیزیوتراپی بهبودی کافی حاصل نشود، پزشک ممکن است از روش‌های درمانی دیگری استفاده کند که عبارت‌اند از:

• تزریق کورتیکواستروئید: تزریق داروی استروئیدی در اطراف تاندون می‌تواند درد و التهاب را برای مدت کوتاهی کاهش دهد.
• تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP): در این روش، ابتدا مقدار کمی از خون بیمار گرفته می‌شود و پس از جداسازی پلاکت‌های غنی از عوامل رشد، محلول حاصل به ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌شود تا روند ترمیم بافت تحریک شود.
• درای نیدلینگ: در این تکنیک با استفاده از سوزن‌های بسیار ظریف برای تحریک کنترل‌شده‌ای در بافت تاندون استفاده می‌کنند تا روند ترمیم طبیعی بدن فعال شود.
• شاک ویو تراپی: امواج صوتی پرقدرت به ناحیه آسیب‌دیده ارسال می‌شوند تا گردش خون افزایش یابد و فرآیند بازسازی بافت سرعت بیشتری پیدا کند.
• اولتراسوند درمانی: امواج فراصوت با ایجاد گرمای کنترل‌شده در بافت، خونرسانی را بهبود می‌بخشند و شرایط مناسب‌تری برای ترمیم تاندون فراهم می‌کنند.

جراحی

در آسیب‌های شدید و به‌ویژه زمانی که تاندون دچار پارگی کامل شده باشد از جراحی کمک گرفته می‌شود. باتوجه به نوع و محل آسیب، جراح می‌تواند از روش‌های کم‌تهاجمی یا جراحی باز استفاده کند.

تکنیک‌های کم‌تهاجمی معمولاً با برش‌های کوچک‌تر انجام می‌شوند، درد و عوارض کمتری دارند و دوره نقاهت کوتاه‌تری را برای بیمار به‌همراه خواهند داشت.

آیا فیزیوتراپی در درمان تاندونیت موثر است؟

فیزیوتراپی یکی از موثرترین روش‌های درمان تاندونیت محسوب می‌شود و در بسیاری از موارد بدون نیاز به جراحی، درد را کاهش می‌دهد و عملکرد طبیعی تاندون را بازمی‌گرداند.

جلسات فیزیوتراپی شامل تمرینات کششی و تقویتی، تمرینات اکسنتریک (انقباض کنترل‌شده عضله)، درمان‌های دستی، اولتراسوند درمانی، لیزر کم‌توان، تحریک الکتریکی (TENS) و مواردی از این قبیل است.

انتخاب هر یک از این روش‌ها به شدت آسیب و شرایط بیمار بستگی دارد.

البته باید توجه داشته باشید که اثربخشی فیزیوتراپی به شروع به‌موقع درمان و انجام منظم تمرینات تجویزشده بستگی دارد.

اگر تمرینات به‌درستی انجام شوند و توصیه‌های درمانی رعایت شود، بسیاری از بیماران طی چند هفته تا چند ماه بهبود قابل‌توجهی را تجربه می‌کنند.

با این حال، در مواردی که تاندون دچار پارگی شدید شده باشد یا درمان‌های غیرجراحی نتیجه مطلوبی نداشته باشند به روش‌های درمانی پیشرفته‌تر یا جراحی نیاز است.