نرمی کشکک زانو یا کندرومالاسی پاتلا

نرمی کشکک زانو یکی از شایع‌ترین مشکلات مفصل زانو است. این عارضه بیشتر در افراد جوان، ورزشکاران و کسانی دیده می‌شود که زانوی خود را زیاد تحت فشار قرار می‌دهند.

در بسیاری از موارد، درد زانو به‌صورت تدریجی شروع می‌شود. فرد ممکن است در ابتدا آن را جدی نگیرد. اما با ادامه فشار، درد ماندگارتر می‌شود و فعالیت‌های روزمره را مختل می‌کند.

در ادامه نرمی غضروف کشکک زانو و درمان آن را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.

نرمی کشکک زانو چیست؟

کشکک زانو استخوانی کوچک و گرد است که در جلوی مفصل زانو قرار دارد. این استخوان هنگام خم و راست شدن پا، روی شیار استخوان ران حرکت می‌کند. سطح پشتی کشکک با لایه‌ای از غضروف صاف و براق پوشیده شده است. این غضروف باعث می‌شود حرکت زانو بدون اصطکاک انجام شود.

در نرمی کشکک زانو که در پزشکی با نام کندرومالاسی پاتلا شناخته می‌شود، این غضروف به دلایل مختلف دچار آسیب می‌شود. ابتدا نرم می‌شود. سپس ممکن است ترک بخورد یا نازک شود.

در این شرایط، غضروفی که زیر استخوان کشکک قرار دارد به‌تدریج کیفیت طبیعی خود را از دست می‌دهد. غضروف سالم نقش ضربه‌گیر و روان‌کننده حرکت را دارد. وقتی این بافت آسیب ببیند، حرکت زانو دیگر نرم و بدون درد نخواهد بود.

در مراحل پیشرفته، بخش‌هایی از آن از بین می‌رود. وقتی غضروف آسیب می‌بیند، فشار مستقیم به استخوان وارد می‌شود. همین فشار عامل اصلی درد است.

به‌دلیل ارتباط این مشکل با فعالیت‌های تکراری، بسیاری آن را با عنوان زانوی دونده می‌شناسند.

درجات نرمی کشکک زانو

شدت آسیب غضروف در همه افراد یکسان نیست. برای مشخص‌شدن میزان آسیب، پزشکان از درجه‌بندی استفاده می‌کنند.

• درجه صفر: غضروف کاملا سالم است.
• درجه یک: غضروف نرم می‌شود اما سطح آن هنوز صاف است.
• درجه دو: ترک‌های سطحی روی غضروف دیده می‌شود.
• درجه سه: آسیب عمیق‌تر است و بخش زیادی از غضروف درگیر شده است.
• درجه چهار: غضروف تقریبا از بین رفته و استخوان زیر آن نمایان می‌شود.

هرچه درجه بالاتر باشد، احتمال ابتلا به درد مزمن و محدودیت حرکتی بیشتر است.

علائم نرمی غضروف کشکک زانو

شایع‌ترین علامت این بیماری، درد جلوی زانو است. این درد معمولاً مبهم است و به‌صورت عمقی حس می‌شود. بسیاری از افراد درد را پشت کشکک احساس می‌کنند که ممکن است مشابه با درد بورسیت زانو باشد.

درد اغلب در شرایط زیر تشدید می‌شود:

• بالا یا پایین رفتن از پله
• نشستن طولانی‌مدت با زانوی خم
• بلند‌شدن از صندلی
• دویدن، پریدن یا چمباتمه‌زدن
• برخی افراد احساس ساییدگی یا تق‌تق در زانو دارند.
• گاهی زانو ناپایدار به نظر می‌رسد. تورم شدید معمولاً وجود ندارد، اما در بعضی افراد دیده می‌شود.

علت ابتلا به کندرومالاسی  پاتلا

نرمی غضروف زانو معمولاً یک علت مشخص ندارد. ترکیبی از عوامل مختلف باعث بروز آن می‌شود:

• فشار بیش‌ازحد به زانو
• فعالیت‌های ورزشی تکراری، به‌ویژه بدون استراحت کافی، غضروف را فرسوده می‌کند.
• حرکت نادرست کشکک هم نقش مهمی دارد. اگر کشکک در مسیر طبیعی خود حرکت نکند، فشار به‌طور نامتعادل روی غضروف وارد می‌شود.
• ضعف عضلات ران و لگن هم باعث می‌شود کنترل زانو کاهش پیدا کند. در این حالت، کشکک راحت‌تر از مسیر درست خارج می‌شود.
• آسیب مستقیم مانند ضربه یا دررفتگی کشکک هم می‌تواند آغازگر مشکل باشد.
• صافی کف پا و زاویه غیرطبیعی زانو نیز فشار مکانیکی مفصل را افزایش می‌دهند.

خطرات و عوارض نرمی کشکک زانو

در صورت تاخیر در درمان نرمی کشکک زانو، این مشکل به‌مرور پیشرفت می‌کند و عوارض زیر بروز می‌کند:

• در مراحل پیشرفته، احتمال بروز آرتروز مفصل زانو بالا می‌رود. آرتروز باعث درد مداوم، خشکی مفصل و کاهش توان حرکتی می‌شود.
• همچنین درد طولانی‌مدت باعث می‌شود فرد فعالیت بدنی را کاهش دهد.
• ضعف عضلات ران نیز از عوارض این مشکل است. ضعف عضلانی خود فشار بیشتری به زانو وارد می‌کند و در نتیجه، یک چرخه معیوب شکل می‌گیرد.
• تغییر نحوه راه‌رفتن برای کاهش درد هم می‌تواند به مفاصل دیگر مثل لگن و مچ پا آسیب بزند.

روش‌های تشخیص نرمی کشکک زانو

تشخیص با گرفتن شرح حال دقیق شروع می‌شود. پزشک باید علت درد را از مشکلات دیگر تفکیک کند.

متخصص درباره نوع درد، زمان شروع و فعالیت‌های فرد سوال می‌پرسد. سپس معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. وضعیت کشکک، قدرت عضلات و دامنه حرکت بررسی می‌شود.

در صورت نیاز، از روش‌های تصویربرداری استفاده می‌شود. این روش‌ها به بررسی استخوان‌ها و غضروف کمک می‌کنند. در برخی موارد خاص، بررسی مستقیم داخل مفصل انجام می‌شود تا وضعیت غضروف به‌طور دقیق مشخص شود.

ترکیب معاینه و تصویربرداری، تشخیص را دقیق‌تر می‌کند.

آیا می‌توان از ابتلا به نرمی غضروف کشکک زانو جلوگیری کرد؟

در بسیاری از موارد، پیشگیری ممکن است. رعایت چند اصل ساده تاثیر زیادی دارد.

• تقویت منظم عضلات ران و لگن بسیار مهم است. این عضلات نقش اصلی در کنترل زانو دارند.
• کنترل وزن بدن فشار وارد بر مفصل را کاهش می‌دهد.
• استفاده از کفش مناسب و در صورت نیاز کفی طبی به اصلاح الگوی راه‌رفتن کمک می‌کند.
• افزایش تدریجی شدت تمرینات از آسیب ناگهانی جلوگیری می‌کند.
• گرم‌کردن قبل از ورزش نیز نقش مهمی در کاهش آسیب دارد.

درمان نرمی کشکک زانو

هدف درمان کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت آسیب است. نوع درمان به شدت مشکل بستگی دارد.

درمان های غیرجراحی

درمان‌های غیر جراحی که در ادامه نام می‌بریم، اولین روش درمانی است که در بسیاری از بیماران موثر است.

• اصلاح یا کاهش فعالیت‌های دردناک
• استفاده از سرما برای کنترل درد
• مصرف داروهای ضدالتهاب و مسکن در صورت نیاز
• فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و اصلاح حرکت زانو
• استفاده از زانوبند یا نوار حمایتی

درمان جراحی

درمان جراحی نرمی کشکک زانو زمانی مطرح می‌شود که روش‌های غیرجراحی مانند اصلاح فعالیت، فیزیوتراپی و درمان‌های حمایتی پس از چند ماه به بهبود قابل قبول منجر نشوند.

جراحی معمولاً برای همه بیماران لازم نیست و فقط در مواردی توصیه می‌شود که درد مداوم، محدودیت حرکتی یا تخریب قابل توجه غضروف وجود داشته باشد.

رایج‌ترین روش جراحی، آرتروسکوپی زانو است. در این روش کم‌تهاجمی، جراح با استفاده از دوربین ظریفی که وارد مفصل می‌شود، سطح غضروف زیر کشکک را بررسی می‌کند. جراح بخش‌های آسیب‌دیده یا ناهموار غضروف را صاف می‌کند تا اصطکاک کاهش پیدا کند.

در برخی بیماران، مشکل اصلی حرکت نادرست کشکک روی استخوان ران است. در این شرایط، ممکن است جراحی آزادسازی بافت‌های جانبی انجام شود تا فشار از یک سمت کشکک برداشته شود و مسیر حرکت آن اصلاح گردد.

در موارد شدیدتر، جراحی‌های اصلاحی برای تغییر محل اتصال تاندون یا تنظیم موقعیت کشکک انجام می‌شود تا فشار به‌طور یکنواخت روی مفصل توزیع شود.

در سال‌های اخیر، روش‌های ترمیمی پیشرفته‌تری نیز مطرح شده‌اند که هدف آن‌ها کمک به بازسازی نسبی غضروف است. این روش‌ها در همه بیماران قابل استفاده نیستند و انتخاب آن‌ها به سن، میزان آسیب غضروف و سطح فعالیت فرد بستگی دارد.

درمان نرمی کشکک زانو چقدر طول می کشد؟

مدت درمان به شدت آسیب بستگی دارد. در موارد خفیف، بهبود طی چند هفته شروع می‌شود. در موارد متوسط، درمان ممکن است چند ماه طول بکشد.

همکاری بیمار و انجام تمرینات نقش تعیین‌کننده دارد. در صورت نیاز به جراحی، دوره توان‌بخشی طولانی‌تر خواهد بود.

برای تشخیص و درمان کندرومالاسی پاتلا به کجا مراجعه کنیم؟

متخصص ارتوپدی بهترین مرجع برای تشخیص این مشکل است. متخصص معمولاً پس از تشخیص، بیمار را به بهترین مراکز فیزیوتراپی تهران ارجاع می‌دهد.

 فیزیوتراپیست در درمان غیرجراحی نقش اساسی دارد. ورزشکاران می‌توانند از نظر متخصص طب ورزشی هم استفاده کنند. مراجعه زودهنگام از پیشرفت آسیب جلوگیری می‌کند.