کولونوسکوپی چیست؟ روش انجام و مراقبت‌ها

بسیاری از بیماری‌های دستگاه گوارش در مراحل اولیه هیچ علامت واضحی ندارند. به‌همین دلیل، تشخیص به‌موقع آن‌ها اهمیت زیادی دارد. یکی از بهترین روش‌های تصویربرداری پزشکی برای بررسی سلامت روده، کولونوسکوپی است.

اگر برایتان این سوال پیش آمده که کولونوسکوپی روده چیست، چگونه انجام می‌شود و قبل و بعد از آن چه مراقبت‌هایی لازم است، در این مطلب با ما همراه باشید تا به توضیح این موارد بپردازیم.

کولونوسکوپی چیست؟

کولونوسکوپی روده روش تصویربرداری پزشکی برای مشاهده و بررسی روده بزرگ، راست‌روده و مقعد است.

این روش در دسته آندوسکوپی قرار می‌گیرد؛ یعنی با استفاده از وسیله‌ای باریک، منعطف و مجهز به دوربین و منبع نور انجام می‌شود.

برای هر بخش از بدن، ابزار آندوسکوپی مخصوصی طراحی شده است؛ در کولونوسکوپی از دستگاهی به نام کولونوسکوپ استفاده می‌شود.

پزشک این وسیله را از طریق مقعد به سمت روده بزرگ هدایت می‌کند. همزمان تصاویر زنده‌ای از داخل روده روی مانیتور نمایش داده می‌شود تا وضعیت آن به‌طور دقیق مورد بررسی قرار گیرد.

کاربردهای کولونوسکوپی روده

مهم‌ترین کاربردهای کونولوسکوپی عبارتند از:

• غربالگری سرطان روده بزرگ
• تشخیص بیماری‌هایی مانند سرطان روده، ایسکمی و انسداد روده
• بیوپسی
• برداشتن پولیپ
• قرار دادن استند
• تزریق دارو
• بستن زخم‌ها
• درمان بافت‌ها با لیزردرمانی

آیا کولونوسکوپی درد دارد؟

به‌دلیل استفاده از داروهای آرام‌بخش قبل از انجام این روش، فرد در طول کولونوسکوپی دردی را احساس نمی‌کند.

با این حال، هنگام ورود دستگاه به روده ممکن است احساس فشار یا ناراحتی خفیفی ایجاد شود که علت آن، ورود گاز دی‌اکسیدکربن برای باز شدن روده و دید بهتر پزشک است.

آمادگی‌های پیش از انجام کولونوسکوپی روده  

آمادگی مناسب قبل از انجام کولونوسکوپی نقش بسیار مهمی در دقت این ر‌وش دارد که عبارت است از:

• پزشک چند روز پیش از انجام آن، دستورالعمل‌هایی دقیق در اختیار شما قرار می‌دهد که باید به‌طور کامل رعایت شوند. هدف از این آماده‌سازی‌ها آن است که روده بزرگ کاملاً پاک باشد تا پزشک بتواند دیواره روده را به‌خوبی مشاهده کند.
• معمولاً چند روز پیش از کولونوسکوپی روده باید از غذاهای کم‌فیبر استفاده کنید.
• در روز آخر فقط مایعات شفاف مانند آب، آب‌میوه صاف‌شده، چای یا آب گوشت بیاشامید.
• بعدازظهر یا شب قبل از انجام آزمایش نیز باید داروی ملین برای تخلیه کامل روده مصرف کنید. لازم به ذکر است پس از مصرف ملین، دفعات مراجعه به سرویس بهداشتی افزایش می‌یابد که طبیعی است.

نحوه انجام کولونوسکوپی

1- ابتدا به شما داروی آرامبخش جهت جلوگیری از درد تزرق می‌شود.

2- پزشک کولونوسکوپ را به‌آرامی از راه مقعد وارد بدن می‌کند و آن‌را به گونه‌ای جلو می‌برد که به محل اتصال روده بزرگ و روده کوچک برسد.

3- تصاویری که دوربین ثبت می‌کند به‌طور همزمان روی صفحه‌نمایش دیده می‌شود.

4- پزشک با دقت هرگونه تغییر غیرطبیعی مانند التهاب، پولیپ یا ضایعه مشکوک را مشاهده می‌کند.

5- پس از رسیدن به انتهای روده بزرگ، دستگاه به‌آرامی خارج می‌شود.

کولونوسکوپی چقدر طول می کشد ؟

در حالت معمول، رسیدن دستگاه کولونوسکوپ به انتهای روده بزرگ حدود ۱۵ دقیقه زمان می‌برد و خارج کردن آن نیز تقریباً ۱۵ دقیقه دیگر طول می‌کشد.

به این ترتیب پزشک در رفت و برگشت، کل روده بزرگ را در عرض ۳۰ دقیقه با دقت بررسی می‌کند.

مراقبت‌های بعد از انجام کولونوسکوپی روده

مهم‌ترین مراقبت‌های بعد از کولونوسکوپی شامل موارد زیر است:

• تا چند ساعت بعد از انجام تصویربرداری به‌دلیل اثر داروهای آرام‌بخش، رانندگی نکنید.
• بهتر است در روز انجام آزمایش یک همراه داشته باشید و تنها به منزل بازنگردید.
• در ۲۴ ساعت اول استراحت کافی داشته باشید و از انجام کارهای سنگین پرهیز کنید.
• احساس نفخ، دل‌پیچه خفیف و دفع گاز پس از کولونوسکوپی طبیعی است و اغلب طی چند ساعت برطرف می‌شود.
• برای کاهش نفخ، در خانه آرام راه بروید.
• تغذیه را با مایعات سبک مانند آب، سوپ رقیق و آب‌میوه‌های صاف شروع کنید.
• داروهای تجویز شده را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید.
• از مصرف خودسرانه مسکن‌ها و داروهای ضدالتهاب بدون مشورت پزشک خودداری کنید.ش

تفسیر نتایج کولونوسکوپی

در تفسیر نتایج کونولوسکوپی‌ موارد باید بررسی گردد:

نتیجه منفی

اگر نتیجه کولونوسکوپی منفی باشد یعنی روده بزرگ شما سالم است و نشانه‌ای از پولیپ، بافت غیرطبیعی یا سرطان مشاهده نمی‌شود.

با این حال انجام معاینات دوره‌ای همچنان اهمیت دارد؛ چراکه با گذر زمان و افزایش سن، شرایط ممکن است تغییر کند.

نتیجه مثبت

اگر نتیجه مثبت باشد به این معناست که پزشک یک یا چند مورد غیرطبیعی در روده بزرگ شما مشاهده کرده است. مهم‌ترین موارد غیرطبیعی عبارتند از:

• دیورتیکول: برآمدگی‌ها یا کیسه‌های کوچک در دیواره روده بزرگ که معمولاً در افراد بالای ۶۰ سال دیده می‌شود.
• بواسیر: رگ‌های متورم در مقعد یا نزدیک سطح رکتوم که ممکن است باعث درد، خونریزی یا خارش شوند.
• زخم‌های روده‌ای: این زخم‌ها می‌توانند ناشی از بیماری‌های التهابی روده، مصرف طولانی‌مدت برخی داروها یا حتی سرطان باشند.
• پولیپ‌ها: بافت‌‌های غیرطبیعی که اکثراً خوش‌خیم هستند، اما ممکن است به‌مرور زمان سرطانی شوند.
• تومور یا انسداد: برخی تومورها سرطانی هستند. همچنین، انسدادهای روده می‌توانند به علت بافت فیبری یا فتق ایجاد شوند.

برای انجام کولونوسکوپی روده به کدام مراکز مراجعه کنیم؟

برای انجام این تصویربرداری باید به مراکزی مراجعه کنید که از دستگاه‌‎های پیشرفته و به روز به همراه پزشکان مجرب و باتجربه بهره می‌برند، مراجعه کنید.

شما می‌توانید به بهترین مراکز کولونوسکوپی تهران که اسامی‌شان در سایت پزشکی لند وجود دارد مراجعه کنید و از خدمات آن‌ها بهره ببرید.