بیماری آنفولانزا: علائم، درمان و روش‌‎های پیشگیری

با شروع فصل سرما یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ویروسی دستگاه تنفسی که هر ساله افراد زیادی را درگیر می‌کند؛ بیماری آنفولانزا است.

این بیماری با وجود شباهت ظاهری به سرماخوردگی، علائم شدید و عوارض جدی‌ به‌همراه دارد. آشنایی با علائم این بیماری، روش‌های صحیح درمان و مهم‌تر از همه راه‌های پیشگیری از ابتلا، نقش مهمی در کنترل این بیماری و کاهش انتشار آن در جامعه دارد.

بیماری آنفولانزا چیست؟

بیماری آنفولانزا یک عفونت ویروسی واگیردار است که مجاری تنفسی مانند بینی و گلو و در برخی موارد ریه‌ها را درگیر می‌کند.

شدت این بیماری از نوع خفیف تا شدید و خطرناک را دربر می‌گیرد و در شرایط خاص حتی جان بیمار را به خطر می‌اندازد.

موثرترین راه برای محافظت در برابر این بیماری، تزریق سالانه واکسن است که نقش مهمی در کاهش احتمال ابتلا و شدت علائم دارد.

انواع آنفولانزا

ویروس‌های آنفولانزا به‌طور کلی به چند نوع اصلی تقسیم می‌شوند که مهم‌ترین و شایع‌ترین آن‌ها آنفولانزای نوع A و نوع B هستند.

آنفولانزای نوع A

این نوع ویروس قابلیت بالایی برای جهش و تغییر دارد و به‌همین دلیل هرساله با شکل‌ها و سویه‌های جدیدی در جامعه ظاهر می‌شود.

بسیاری از همه‌گیری‌های گسترده و حتی پاندمی‌های جهانی در طول تاریخ ناشی از ویروس نوع A بوده‌اند. این ویروس علاوه‌بر انسان در حیواناتی مانند پرندگان و خوک‌ها نیز دیده می‌شود و همین موضوع امکان انتقال و تغییر ژنتیکی آن را افزایش می‌دهد.

آنفولانزای نوع B

اغلب فقط انسان را درگیر می‌کند و نسبت به نوع A، شدت و قدرت انتشار کمتری دارد. با این حال، این نوع ویروس نیز می‌تواند باعث بروز اپیدمی‌های فصلی شود.

شایع ترین علائم آنفولانزا

مهم‌ترین علائم آنفولانزا جدید در کودکان و بزرگسالان به‌صورت زیر است:

 در بزرگسالان

• تب و لرز
• سرفه
• گلودرد
• عطسه
• آبریزش بینی
• خستگی
• سردرد
• بدن درد
• گرفتگی بینی

 در کودکان

• درد شکم
• حالت تهوع
• استفراغ
• گوش درد
• مشکلات تنفسی

چرا به بیماری آنفولانزا مبتلا می‌شویم؟

 آنفولانزا یک بیماری واگیردار است و زمانی منتقل می‌شود که فرد سالم به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با ویروس تماس پیدا کند. این انتقال معمولاً از چند مسیر اصلی صورت می‌گیرد.

رایج‌ترین راه، ذرات ریز تنفسی است که هنگام سرفه، عطسه یا حتی صحبت کردن از دهان و بینی فرد مبتلا خارج می‌شود. این ذرات می‌توانند در هوا پخش شوند یا روی دست و سطوح اطراف بنشینند و از طریق ورود به بینی یا دهان فرد سالم، راه خود را به دستگاه تنفسی و ریه‌ها باز کنند.

راه دیگر، تماس با سطوح آلوده است. وقتی فرد سطوحی مانند دستگیره در، میز، صفحه‌کلید یا تلفن همراه آلوده به ویروس را لمس کند و بعد دست خود را به صورت، بینی، دهان یا چشم‌ها بزند، احتمال انتقال بیماری به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

همچنین، تماس مستقیم با فرد بیمار نیز می‌تواند باعث انتقال ویروس و بروز علائم آنفولانزا جدید شود. به‌عنوان مثال، اگر به فرد مبتلا دست دهید و سپس صورت خود را لمس کنید به ویروس آنفولانزا مبتلا می‌شوید.

عوارض بیماری آنفولانزا چیست و تا چه مدت ادامه دارد؟

بیشتر افرادی که به آنفولانزا مبتلا می‌شوند، با استراحت و مراقبت‌های معمول طی چند روز تا حداکثر 2 هفته بهبود پیدا می‌کنند. با این حال در برخی افراد، بیماری می‌تواند وارد مرحله عوارض شود و مشکلاتی ایجاد کند که گاهی بسیار خطرناک هستند.

یکی از شناخته‌شده‌ترین این عوارض، ذات‌الریه است که به‌طور مستقیم توسط خود ویروس آنفولانزا به‌وجود می‌آید.

برخی دیگر از عوارض آنفولانزا شدت متوسطی دارند. این عوارض شامل عفونت سینوس‌ها یا گوش هستند که معمولاً با درمان مناسب کنترل می‌شوند.

در مقابل، عوارض جدی‌تری نیز ممکن است رخ دهد که عبارتند از:

• التهاب عضله قلب (میوکاردیت)
• التهاب مغز (آنسفالیت)
• درگیری شدید بافت‌های عضلانی مانند میوزیت و رابدومیولیز
• در موارد بسیار شدید، بیماری آنفولانزا می‌تواند باعث نارسایی چند عضو حیاتی بدن مانند ریه‌ها و کلیه‌ها شود.

این بیماری می‌تواند بیماری‌های زمینه‌ای و مزمن را تشدید سازد. به‌همین دلیل، آنفولانزا تنها یک بیماری ساده فصلی نیست و در برخی افراد می‌تواند پیامدهای بسیار جدی به دنبال داشته باشد.

روش‌های پیشگیری از بیماری آنفولانزا

مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از این بیماری عبارتند از:

• تزریق سالانه واکسن آنفولانزا موثرترین راه برای کاهش احتمال ابتلا به این بیماری است؛ زیرا ویروس هر سال دچار تغییر می‌شود.
• شست‌وشوی منظم دست‌ها با آب و صابون به‌ویژه بعد از تماس با سطوح، نقش مهمی در پیشگیری دارد.
• در صورت نبود آب و صابون از ضدعفونی‌کننده‌هایی مانند الکل استفاده کنید.
• هنگام عطسه یا سرفه، دهان و بینی را با دستمال یا داخل آرنج بپوشانید تا از پخش ویروس جلوگیری شود.
• از تماس نزدیک با افراد مبتلا به آنفولانزا یا سایر بیماری‌های عفونی خودداری کنید.
• اگر خودتان بیمار هستید، استفاده از ماسک می‌تواند از انتقال بیماری به دیگران جلوگیری کند.
• تا حد امکان از لمس چشم‌ها، بینی و دهان با دست‌های آلوده پرهیز کنید.
• لیوان، قاشق، چنگال و سایر وسایل شخصی را با دیگران به‌صورت مشترک استفاده نکنید.

تشخیص و درمان آنفولانزا

پزشکان با معاینه و بررسی علائم آنفولانزا می‌توانند این بیماری را تشخیص دهند. بعد از تشخیص از روش‌های زیر برای درمان آنفولانزا کمک گرفته می‌شود.

 درمان دارویی

• داروهای ضد ویروس
• داروهای ضد احتقاق
• دار‌وهای سرکوب‌کننده سرفه
• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
• خلط آور

 درمان خانگی

• استراحت کافی
• نوشیدن مایعات
• استفاده از کیسه آب گرم برای کاهش درد عضلانی