کیست بیکر چیست؟ علائم و روش درمان

احساس فشار، برجستگی یا درد در پشت زانو همیشه به‌دنبال یک آسیب جدی ایجاد نمی‌شود. یکی از علت‌های این حالت کیست بیکر زانو است. تورمی پر از مایع که اغلب در ارتباط با التهاب یا آسیب داخل مفصل ایجاد می‌شود.

این کیست در بسیاری از افراد مشکل جدی ایجاد نمی‌کند اما شناخت علائم آن اهمیت دارد. زیرا در مواردی می‌تواند با مشکلاتی مانند لخته خون اشتباه گرفته شود.

کیست بیکر چیست؟

کیست بیکر یک برجستگی پر از مایع در پشت زانو است که به آن کیست پوپلیتئال نیز گفته می‌شود. مفصل زانو حاوی مایع سینوویال است که حرکت سطوح مفصلی را آسان می‌کند.

اگر به‌دلیل التهاب یا آسیب، مقدار این مایع افزایش پیدا کند، بخشی از آن می‌تواند به پشت زانو راه پیدا کرده و به شکل یک کیسه متورم تجمع یابد.

گاهی در مطالب عمومی عبارت کیست سینوویال زانو نیز برای توصیف این حالت دیده می‌شود. زیرا محتوی کیست همان مایع سینوویال است.

اندازه آن می‌تواند از یک برجستگی کوچک تا توده‌ای چند سانتی‌متری متفاوت باشد.

در بزرگسالان معمولاً یک مشکل زمینه‌ای در زانو وجود دارد، درحالی‌که در کودکان ممکن است زانو از جنبه‌های دیگر سالم باشد.

آیا کیست بیکر خطرناک است؟

در بیشتر موارد، کیست بیکر خوش‌خیم است و سرطان محسوب نمی‌شود.

بعضی افراد حتی هیچ علامتی ندارند. بااین‌حال، کیست بزرگ ممکن است باعث درد، محدودیت حرکت و به‌ندرت فشار بر عصب یا عروق شود.

یکی از عوارض مهم ولی غیرشایع، پارگی کیست و نشت مایع به ساق است. این اتفاق می‌تواند درد ناگهانی، تورم، گرمی یا تغییر رنگ ساق ایجاد کند و علائم آن شبیه ترومبوز ورید عمقی باشد.

بنابراین درد و تورم ناگهانی یا رو به افزایش ساق باید سریع بررسی شود. تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه با این علائم نیز نیاز به ارزیابی فوری دارد.

علل ایجاد کیست بیکر

علل ایجاد این کیست عبارتند از:

• افزایش تولید مایع سینوویال در اثر التهاب یا آسیب زانو
• آرتروز
• آرتریت‌های التهابی
• آسیب‌هایی مانند پارگی مینیسک
• نقرس
• آسیب رباط‌ها
• عفونت

در واقع این کیست سینوویال اغلب پیامد یک مشکل داخل مفصل است، نه یک بیماری مستقل.

افزایش فشار داخل زانو باعث حرکت مایع به‌سمت پشت مفصل و تشکیل کیست می‌شود. به همین دلیل، درمان مشکل زمینه‌ای نقش مهمی در کاهش اندازه کیست و جلوگیری از عود دارد.

علائم کیست بیکر

برخی کیست‌ها بدون علامت هستند. در افراد علامت‌دار، شایع‌ترین نشانه‌ها عبارت‌اند از:

• برجستگی یا احساس پری در پشت زانو
• درد یا ناراحتی در پشت زانو
• احساس سفتی و کشیدگی
• تورم زانو یا ساق
• دشواری در خم‌کردن کامل زانو
• گاهی احساس کلیک یا قفل‌شدن زانو

علائم ممکن است پس از فعالیت، پیاده‌روی طولانی یا ایستادن تشدید شوند و کیست‌های بزرگ‌تر معمولاً مشکلات بیشتری ایجاد می‌کنند.

لازم به ذکر است درد یا تورم ناگهانی ساق، به‌ویژه همراه با گرمی یا تغییر رنگ، نیازمند بررسی پزشکی است.

چه کسانی بیشتر به کیست بیکر دچار می‌شوند؟

هر فردی ممکن است دچار کیست بیکر شود، اما این مشکل در افراد زیر بیشتر است:

• در بزرگسالان ۳۵ تا ۷۰ سال
• مبتلایان به آرتروز یا سایر بیماری‌های التهابی مفصل
• افراد دارای سابقه آسیب زانو
• ورزشکاران و کسانی که در کار یا فعالیت‌های خود فشار زیادی به زانو وارد می‌کنند.
• این عارضه در کودکان نیز دیده می‌شود و شیوع آن ۴ تا ۷ سال است. در این گروه سنی، کیست پوپلیتئال ممکن است بدون بیماری یا آسیب مشخص مفصل ایجاد شود.

نحوه تشخیص کیست بیکر توسط پزشک

پزشک معمولاً با شرح حال و معاینه زانو شروع می‌کند. محل تورم، دامنه حرکت، خشکی، ناپایداری مفصل و سابقه آسیب بررسی می‌شوند.

کیست در برخی افراد هنگام صاف‌کردن زانو سفت‌تر و هنگام خم‌کردن آن نرم‌تر احساس می‌شود.

اگر نیاز به بررسی بیشتر باشد، سونوگرافی می‌تواند مشخص کند توده، حاوی مایع است یا جامد.

ام آر آی برای مشاهده دقیق‌تر بافت‌های نرم و یافتن مشکلاتی مانند پارگی منیسک کاربرد دارد.

رادیوگرافی، خود کیست را نشان نمی‌دهد، اما ممکن است برای بررسی آرتروز و تغییرات استخوانی درخواست شود.

پیشگیری از ابتلا به کیست بیکر

روش تضمین‌شده‌ای برای پیشگیری از کیست بیکر وجود ندارد. اما برخی موارد زیر در پیشگیری از ابتلا به کیست بیکر موثر است:

• کنترل مشکلات زمینه‌ای زانو
• درمان مناسب آرتروز و التهاب
• پیگیری آسیب زانو
• خودداری از ادامه فعالیت‌های پرفشار هنگام درد یا آسیب
• رعایت برنامه بازتوانی و تقویت تدریجی عضلات اطراف زانو نیز برای کاهش آسیب بیشتر و احتمال عود مفید است.

درمان کیست بیکر

همه کیست‌ها به درمان مستقیم نیاز ندارند. کیست کوچک و بدون علامت ممکن است خودبه‌خود از بین برود.

در موارد خفیف، کاهش موقت فعالیت‌های تشدیدکننده، استراحت نسبی، بالا نگه‌داشتن پا و استفاده کوتاه‌مدت از سرما می‌تواند درد و تورم را کاهش دهد. مهم‌تر از همه، باید بیماری یا آسیب زمینه‌ای زانو درمان شود.

درمان دارویی ممکن است شامل دسته داروهای مسکن و ضدالتهاب باشد. در برخی بیماران نیز پزشک تزریق داروهای کورتیکواستروئیدی داخل زانو را برای کاهش التهاب در نظر می‌گیرد.

فیزیوتراپی با تمرین‌های افزایش دامنه حرکت و تقویت عضلات اطراف زانو می‌تواند به کاهش ناراحتی و بهبود عملکرد کمک کند.

اگر کیست بزرگ یا دردناک باشد، پزشک می‌تواند مایع آن را با سوزن و معمولاً تحت هدایت سونوگرافی تخلیه کند. بااین‌حال، تخلیه مانع قطعی برگشت کیست نمی‌شود. جراحی برای برداشتن خود کیست به‌ندرت لازم است.

اگر پارگی منیسک یا مشکل دیگری درون مفصل عامل اصلی باشد، آرتوسکوپی زانو ممکن است برای درمان علت زمینه‌ای و در بعضی موارد بازکردن مسیر ارتباطی کیست با مفصل انجام شود.

آیا کیست بیکر برگشت‌پذیر است؟

بعضی کیست‌ها بدون درمان اختصاصی کوچک می‌شوند یا از بین می‌روند. درمان عامل زمینه‌ای نیز می‌تواند به این روند کمک کند.

مدت بهبود یکسان نیست و بسته به‌علت و شدت مشکل ممکن است از چند هفته تا چند ماه یا بیشتر طول بکشد.

عود بیماری نیز امکان‌پذیر است. کیست پوپلیتئال ممکن است پس از تخلیه دوباره تشکیل شود، به‌ویژه اگر التهاب، آرتروز یا آسیب داخل مفصل همچنان باقی مانده باشد. بنابراین درمان علت اصلی و رعایت برنامه بازتوانی معمولاً از تمرکز صرف بر تخلیه کیست اهمیت بیشتری دارد.