بیماری واریکوسل: علل، علائم و درمان

واریکوسل بیماری است که با به‌دلیل گشادن شدن و پیچ‌خوردگی غیرطبیعی سیاهرگ داخل بیضه ایجاد می‌شود و می‌تواند پیامدهای جدی مانند ناباروری مردان را به‌همراه داشته باشند.

در اغلب موارد، بیماری واریکوسل قابل درمان است و فرد با انجام روش‌هایی مانند جراحی می‌تواند کیفیت اسپرم و شانس بارروی خود را بهبود بخشد.

واریکوسل چیست؟

 بیماری واریکوسل وضعیتی است که در آن رگ‌های موجود در کیسه بیضه (پوشش پوستی بیضه) به‌صورت غیرطبیعی گشاد می‌شوند. وظیفه این رگ‌ها انتقال خون فاقد اکسیژن از بیضه‌ها است؛ در صورت بروز این بیماری، جریان خون به‌طور طبیعی تخلیه نمی‌شود و در رگ‌ها تجمع پیدا می‌کند.

واریکوسل اغلب در سمت چپ کیسه بیضه در دوران بلوغ شکل می‌گیرد و به‌مرور زمان پیشرفت می‌کند. این بیماری در بسیاری از افراد با علائم خاصی همراه نیست، فقط گاهی اوقات فرد دچار درد و ناراحتی می‌شود. عدم درمان این بیماری می‌تواند تولید اسپرم را کاهش دهد و حتی به ناباروری منجر شود.

انواع واریکوسل

واریکوسل دارای درجات مختلفی است که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم:

• مرحله بسیار خفیف (درجه ۰): در این مرحله واریکوسل بسیار کوچک است و پزشک نمی‌تواند آن‌را با معاینه معمولی تشخیص دهد.
• مرحله خفیف (درجه ۱): این نوع معمولاً قابل مشاهده نیست و فقط زمانی که بیمار نفسی عمیق می‌کشد توسط پزشک قابل تشخیص است.
• مرحله متوسط (درجه ۲): در این حالت، پزشک می‌تواند واریکوسل را هنگام معاینه حس کند.
• مرحله شدید (درجه ۳): این بزرگ‌ترین و واضح‌ترین نوع واریکوسل است که هم لمس و هم مشاهده آن برای پزشک آسان است.

علائم بیماری واریکوسل

مهم‌ترین علائم بیماری واریکوسل شامل موارد زیر‌ است:

احساس درد یا ناراحتی

این درد معمولاً خفیف و به‌صورت تیرکشیدن رخ می‌دهد و بیشتر در هنگام ایستادن طولانی‌مدت یا در پایان روز شدت پیدا می‌کند.

وجود توده در کیسه بیضه

در واریکوسل‌های بزرگ، توده‌ای در بالای بیضه لمس یا حتی دیده شود. در موارد خفیف‌تر، توده با چشم قابل مشاهده نیست اما پزشک می‌تواند آن را هنگام معاینه تشخیص دهد.

اختلاف در اندازه بیضه‌ها

در برخی موارد بیضه‌ای که دچار واریکوسل شده و آسیب دیده ممکن است کوچک‌تر از سمت دیگر باشد.

مشکل در باروری

گاهی واریکوسل توان باروری را کاهش می‌دهد، هرچند همه افراد مبتلا به این عارضه دچار ناباروری نمی‌شوند.

علل ابتلا به واریکوسل

واریکوسل زمانی اتفاق می‌افتد که شبکه از رگ‌ها بیش از حد گشاد شوند و حالت طبیعی خود را از دست بدهند. علت دقیق بروز این مشکل هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است، اما موارد زیر جزو علل شناخته شده این بیماری هستند:

• اختلال در عملکرد دریچه‌های داخل وریدی بیضه‌ها
• آناتومی خاص بیضه چپ و مسیر متفاوت رگ بیضه چپ در مقایسه با سمت راست، احتمال ایجاد واریکوسل در این ناحیه را بیشتر می‌کند.
• ضعیف بودن دیواره وریدهای بیضه‌ها
• افزایش فشار درون شکمی به سبب بی‌تحرکی یا فشار زیاد
• سبک زندگی و مصرف بیش از حد از الکل و سیگار
• ژنتیک و وراثت
• وجود تومور و ناهنجاری‌های لگنی

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به واریکوسل هستند؟

تمامی مردان ممکن است در معرض ابتلا به واریکوسل قرار داشته باشند. اما در موارد زیر احتمال ابتلا بیشتر است:

• برخی از متخصصان معتقد هستند که این بیماری به‌صورت مادرزادی و از بدو تولید در افراد وجود دارد.
• واریکوسل اغلب در دوران بلوغ خود را نشان می‌دهد؛ متخصصان آن‌را با افزایش جریان خون در اندام تناسلی در این دوران مرتبط می‌دانند.
• افراد با سبگ زندگی ناسالم (مصرف دخانیات و الکل)
• آسیب به بیضه‌ها

 خطرات واریکوسل

مهم‌ترین عوارض و خطرات بیماری واریکوسل شامل موارد زیر است:

• در دوران بلوغ، رشد طبیعی بیضه‌ها، تولید هورمون‌ها و عملکرد آن‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.
• در مردان بزرگسال، واریکوسل می‌تواند به کاهش حجم بیضه و کوچک شدن آن منجر شود.
• حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از مردانی که واریکوسل دارند با مشکلات باروری‌ روبرو شوند.
• در ایجاد بیماری هیپوگنادیسم مردانه نقش دارد. این مشکل، سطح تستسترون در مردان را کاهش می‌‌دهد.
• به آزواسپرمی منجر شود که در آن هیچ اسپرم قابل تشخیصی در مایع منی وجود ندارد.

روش‌های تشخیص های واریکوسل

مهم‌ترین روش تشخیص واریکوسل، معاینه فیزیکی است که باید توسط پزشک متخصص انجام شود. در این روش، پزشک از فرد می‌خواهد که دراز بکشد یا بایستد، نفس عمیق بکشد یا نفس خود را حبس کند تا معاینات دقیق را انجام دهد.

پزشکان در برخی موارد، برای اطمینان و تایید بیماری واریکوسل از سونوگرافی استفاده می‌کنند.

از دیگر روش‌های تشخیص این بیماری می‌توان به آنالیز مایع منی (در صورت مشکلات باروری) و آزمایش خون اشاره کرد.    

آیا می‌توان از ابتلا به بیماری واریکوسل پیشگیری کرد؟

به‌دلیل آنکه علت دقیق بروز بیماری واریکوسل مشخص نیست،‌ نمی‌توان روش خاصی را برای پیشگیری از آن توصیه کرد. اما با روش‌های می‌توان خطر ابتلا یا پیشرفت بیماری را کاهش داد:

• ورزش منظم
• پوشیدن لباس زیر مناسب
• پرهیز از مصرف زیاد سیگار و الکل
• اجتناب از ایستادن و نشستن‌های طولانی مدت
• داشتن وزن متعادل
• رژیم غذایی سالم

روش‌های درمان واریکوسل

مهم‌ترین روش‌های درمان واریکوسل عبارتند از:

جراحی واریکوسل

در این روش، رگ‌های گشاد و غیرطبیعی بیضه بسته یا اصلاح می‌شوند. این عمل معمولاً سرپایی است. امروزه، جراحی از طریق روش‌های واریکوسلکتومی میکروسکوپی و واریکوسلکتومی لاپاراسکوپی و با استفاده از بی‌هوشی عمومی انجام می‌شود. بیمار می‌تواند حدود یک هفته پس از جراحی به محل کار بازگردد و بعد از 2 هفته نیز ورزش کند.

آمبولیزاسیون

این روش کمتر تهاجمی است و متخصص یک لوله باریک را وارد رگی در کشاله ران یا گردن می‌کند و آن‌را به‌سمت رگ‌های آسیب‌دیده هدایت می‌کند. سپس کویل‌ها یا محلول خاصی در رگ قرار می‌گیرد تا جریان خون غیرطبیعی متوقف شود و رگ گشاد شده بسته شود.

درمان‌های خانگی واریکوسل

اگر واریکوسل با درد خفیف همراه است و بر باروری تاثیر ندارد، می‌توانید با مشورت پزشک از روش‌های زیر کمک بگیرید:

• استفاده از داروهای مسکن
• پوشیدن شورت یا ساپورت ورزشی برای حمایت از کیسه بیضه و کاهش فشار روی رگ‌ها

برای تشخیص و درمان واریکوسل به کجا مراجعه کنیم؟

برای تشخیص درمان این بیماری می‌توانید به بهترین کلینیک های اورولوژی تهران که در سایت پزشکی لند وجود دارد، مراجعه کنید.

در این کلینک‌ها علاوه‌بر تشخیص و درمان واریکوسل، روش‌هایی مانند عمل وازکتومی توسط پزشکان متخصص با تجهیزات پیشرفته انجام می‌شود. همچنین، برای درمان بیماری‌هایی مانند سرطان پروستات نیز می‌توانید به کلینک‌های مذکور مراجعه کنید.