ترس از دندانپزشکی (دنتوفوبیا)؛ علت‌ها و راه‌های از بین بردن آن

ترس از دندانپزشکی طبیعی و بسیار رایج است و درمان دارد. برای بیشتر آدم‌ها گفتن ترس‌شان به دندانپزشک کافی است چون دندانپزشک با چند تکنیک ساده‌ و یک بی‌حسی کامل درمان را مدیریت می‌کند. اگر ترس شدیدتر باشد، سدیشن یا آرام‌بخشی کمک می‌کند درمان در آرامش انجام شود. دندانپزشکی با بیهوشی عمومی هم برای موارد خاص است، یعنی فوبیای شدیدی که با روش‌های دیگر کنترل نشده، کودکان خردسالی که نمی‌توانند همکاری کنند و بیماران با نیاز ویژه.

مهم‌ترین نکته این است که ترس دلیل عقب انداختن درمان نشود. پوسیدگی کوچکی که امروز با یک ترمیم ساده درمان می‌شود، اگر رها شود به عصب می‌رسد و کار به عصب‌کشی یا کشیدن دندان می‌کشد. درمان سنگین‌تر هم ترس را برای دفعه‌ی بعد بیشتر می‌کند.

دنتوفوبیا چیست؟

کمی نگرانی پیش از نشستن روی صندلی دندانپزشکی کاملاً طبیعی است. دهان از حساس‌ترین نواحی بدن و راه تنفس و بلع است. وقتی کسی دراز کشیده، نمی‌تواند حرف بزند و ابزاری در دهانش کار می‌کند، طبیعی است که بدن احساس خطر کند.

دنتوفوبیا اما ترس شدید و غیرقابل‌کنترل از دندانپزشکی است و یکی از انواع فوبیا به شمار می‌رود. کسی که ترس معمولی دارد، با وجود نگرانی به دندانپزشکی می‌رود. کسی که فوبیا دارد، مراجعه را ماه‌ها یا سال‌ها عقب می‌اندازد، حتی وقتی درد دارد. بی‌خوابی شب قبل از نوبت، تپش قلب، تعریق، لغو مکرر نوبت‌ها و حمله‌ی پانیک روی صندلی از نشانه‌های آن هستند.

علت ترس از دندانپزشکی چیست؟

شایع‌ترین علت، تجربه‌ی بد در گذشته است. بسیاری از بزرگسالانی که فوبیای شدید دارند، خاطره‌ی درمانی دردناک از کودکی در ذهن دارند. عده‌ای هم تجربه کرده‌اند که با وجود چند تزریق، دندان کاملاً بی‌حس نشده و درمان ادامه پیدا کرده است.

ترس از آمپول، صدای دریل و بوی مطب برای برخی محرک‌های قوی هستند. بعضی‌ها از حس از دست دادن کنترل می‌ترسند، چون نمی‌توانند حرف بزنند و نمی‌دانند قدم بعدی چیست. خجالت از وضعیت دندان‌هایی که سال‌ها درمان نشده‌اند هم مانع رایجی است که کمتر درباره‌اش حرف زده می‌شود. در برخی افراد نیز رفلکس گگ آن‌قدر شدید است که ورود کوچک‌ترین ابزار به دهان حس حالت تهوع ایجاد می‌کند.

در کودک خردسال هم چون هنوز نمی‌تواند درک کند که یک تجربه‌ی ناخوشایند امروز به نفع سلامت فردای اوست. صدای دستگاه، نور چراغ و دیدن سوزن برای او تهدیدی واقعی است. اضطراب خود والدین و تهدید کردن کودک با دندانپزشک ترس را بیشتر می‌کند. مهم‌تر از همه، تجربه‌ی درمان به زور و با نگه‌داشتن دست و پا می‌تواند ترسی بسازد که تا بزرگسالی همراه کودک بماند.

چگونه ترس از دندانپزشکی را از بین ببریم؟

این ترس معمولاً یک‌شبه از بین نمی‌رود، اما با چند قدم مشخص بیشتر آدم‌ها می‌توانند درمانشان را انجام دهند.

پیش از رفتن به دندانپزشکی

دندانپزشکی را انتخاب کنید که با بیماران مضطرب کار کرده و حوصله‌ی توضیح دادن دارد. اگر سال‌ها مراجعه نکرده‌اید، جلسه‌ی اول را فقط برای آشنایی و گفت‌وگو بگذارید. ترس خود را از همان ابتدا صریح بگویید. دندانپزشک حرفه ای از این موضوع ناراحت نمی‌شود و روش کارش را با آن تنظیم می‌کند. نوبت را برای ساعت‌های اول روز بگیرید تا ساعت‌ها در انتظار و فکر کردن نمانید.

روی صندلی دندانپزشکی

پیش از شروع، یک علامت توقف قرار بگذارید، مثلاً بالا بردن دست چپ. دانستن اینکه هر لحظه می‌توانید کار را متوقف کنید، حس کنترل را برمی‌گرداند. از دندانپزشک بخواهید هر مرحله را پیش از انجام توضیح دهد. تنفس آرام از راه بینی، موسیقی با هدفون و استراحت‌های کوتاه در طول جلسه هم تنش را پایین می‌آورد. اگر دچار حالت تهوع شدید می‌شوید، نشستن در وضعیت کمی عمودی‌تر و ژل بی‌حسی روی کام کمک می‌کند.

غلبه بر ترس از آمپول دندانپزشکی

ژل بی‌حسی موضعی پیش از تزریق روی لثه گذاشته می‌شود و حس ورود سوزن را تا حد زیادی از بین می‌برد. تزریق آهسته و در چند مرحله هم درد کمتری دارد. اگر بی‌حسی خوب اثر نکرده، حتماً بگویید. دندان‌های ملتهب گاهی بی‌حسی بیشتری لازم دارند و ادامه دادن درمان با وجود درد نه لازم است و نه درست.

چگونه ترس کودک از دندانپزشکی را کم کنیم؟

بهترین راه پیشگیری است. اولین مراجعه‌ی کودک بهتر است با رویش اولین دندان یا تا یک‌سالگی باشد، وقتی هنوز درمانی لازم نیست و کودک فقط با محیط آشنا می‌شود.

جمله‌هایی مثل «نترس، اصلاً درد نداره» یا «اگه مسواک نزنی می‌برمت دکتر آمپول بزنه» کلمه‌های درد و آمپول را در ذهن کودک برجسته می‌کنند. بهتر است ساده بگویید دکتر قرار است دندان‌هایش را بشمارد و بقیه را به دندانپزشک اطفال بسپارید. اگر کودک همکاری نمی‌کند، نگه‌داشتن به زور راه‌حل نیست. برای کودکانی که حجم درمانشان کم است، آرامبخشی دندانپزشکی کودکان می تواند گزینه‌ی مناسبی باشد.

قرص آرام‌بخش، سدیشن یا بیهوشی؛ کدام مناسب است؟

وقتی روش‌های بدون دارو کافی نیستند، انتخاب روش دارویی به شدت ترس، سن، سلامت عمومی و حجم درمان بستگی دارد.

قرص ضد استرس قبل از دندانپزشکی

قرص آرام‌بخش کمی پیش از نوبت مصرف می‌شود، اما فقط باید با تجویز دندانپزشک یا پزشک باشد. نوع و مقدار آن به سن، بیماری‌ها و داروهای دیگر شما بستگی دارد و مصرف خودسرانه می‌تواند خطرناک باشد. بعد از مصرف آن، همراه لازم است و نباید رانندگی کرد.

سدیشن دندانپزشکی

سدیشن، سیستم عصبی را آرام می‌کند بی‌آنکه هوشیاری کاملاً از بین برود. سبک‌ترین شکل آن گاز نیتروس اکساید یا همان گاز خنده است که با ماسک تنفس می‌شود و برای ترس خفیف تا متوسط مناسب است. در سدیشن وریدی، دارو وارد رگ می‌شود و بیمار به خواب سبکی می‌رود، اما خودش نفس می‌کشد و معمولاً خاطره‌ی کمی از درمان در ذهنش می‌ماند. این روش برای فوبیای شدید و جراحی‌هایی مثل کشیدن دندان عقل نهفته انتخاب رایجی است.

بیهوشی عمومی برای چه کسانی لازم است؟

در بیهوشی عمومی بیمار کاملاً ناهوشیار است و هیچ دردی حس نمی‌کند. این روش فقط با حضور پزشک متخصص بیهوشی و در مرکزی انجام می‌شود که تجهیزات اتاق عمل و ریکاوری و مجوز لازم را دارد.

بیهوشی برای بزرگسالانی که سدیشن هم برایشان کافی نبوده، کسانی که حجم درمان زیادی دارند و بیماران با نیاز ویژه مثل افراد مبتلا به اوتیسم راه‌حل اصلی است. برای کودکان خردسال با پوسیدگی گسترده هم دندانپزشکی کودکان با بیهوشی یک انتخاب درمانی جدی است، نه آخرین چاره. در این روش درمان‌ها در یک جلسه انجام می‌شوند و کودک خاطره‌ای از درمان به یاد نمی‌آورد.

درمان ترس از دندانپزشکی با سدیشن و بیهوشی در شرق تهران

در شرق تهران، کلینیک دندانپزشکی ترنج در تهرانپارس از مراکزی است که درمان‌های دندانپزشکی تحت بیهوشی را با حضور متخصص بیهوشی انجام می‌دهد. خدمات بیهوشی این کلینیک کودکانی را که همکاری لازم را ندارند، بزرگسالانی که ترس یا حجم درمانشان درمان در بیداری را دشوار می‌کند و بیماران با نیاز ویژه را پوشش می‌دهد.

در ترنج، تصمیم درباره‌ی روش و برآورد هزینه پس از معاینه‌ی متخصص گرفته می‌شود. اگر بیمار در روزهای نزدیک به درمان سرماخورده باشد، درمان تا بهبود او عقب می‌افتد و پیش از بیهوشی دستور ناشتایی مشخص داده می‌شود. کلینیک در تهرانپارس، فلکه‌ی دوم، خیابان فرجام شرق، روبه‌روی اداره‌ی برق قرار دارد.

**محتوای متن تبلیغاتی است***