آبسه دندان

آبسه دندان یک عفونت موضعی است که نباید آن را تنها یک دندان‌درد معمولی در نظر گرفت.

این مشکل زمانی ایجاد می‌شود که باکتری‌ها وارد دندان یا بافت‌های اطراف آن می‌شوند و توده‌ای از چرک تشکیل می‌دهند. درد ممکن است شدید باشد یا پس از تخلیه ناگهانی آبسه کاهش پیدا کند. با این حال، کم شدن درد به معنای برطرف شدن عفونت نیست.

مراجعه سریع به دندانپزشک، شانس حفظ دندان را بیشتر و خطر انتشار عفونت را کمتر می‌کند. درمان آبسه دندان بر حذف منبع عفونت، تخلیه چرک و پیشگیری از آسیب‌های بعدی تمرکز دارد.

آبسه دندان چیست؟

آبسه دندان، حفره یا کیسه‌ای حاوی چرک است که بر اثر عفونت باکتریایی در داخل دندان، انتهای ریشه یا بافت لثه تشکیل می‌شود. چرک از تجمع باکتری‌ها، سلول‌های دفاعی بدن و بافت‌های آسیب‌دیده به وجود می‌آید.

آبسه ممکن است به شکل برجستگی قرمز و متورم روی لثه دیده شود یا در عمق ریشه قرار داشته باشد و از بیرون مشخص نباشد.

این عفونت خودبه‌خود درمان نمی‌شود. حتی اگر آبسه باز شود و مایع بدبو یا شور از آن خارج شود، باکتری‌ها و علت اصلی بیماری ممکن است همچنان باقی بمانند. به همین دلیل، بیمار پس از کاهش درد نیز باید برای معاینه و درمان تخصصی مراجعه کند.

انواع آبسه دندان

دندانپزشکان معمولاً آبسه‌ها را بر اساس محل ایجاد عفونت به 3 گروه تقسیم می‌کنند:

آبسه پری‌آپیکال یا انتهای ریشه

این نوع در نوک ریشه دندان شکل می‌گیرد. پوسیدگی عمیق، ترک یا شکستگی می‌تواند راه ورود باکتری‌ها به بخش داخلی دندان را باز کند. عفونت سپس از کانال ریشه عبور می‌کند و در اطراف انتهای ریشه تجمع می‌یابد.

آبسه پریودنتال

آبسه پریودنتال در بافت و استخوان نگهدارنده دندان به وجود می‌آید و اغلب با بیماری پیشرفته لثه ارتباط دارد. ممکن است لثه متورم شود، دندان لق شود یا هنگام جویدن درد ایجاد شود.

آبسه لثه‌ای

این آبسه محدود به بافت لثه است و معمولاً خود دندان یا استخوان نگهدارنده را درگیر نمی‌کند.

ورود جسم خارجی، گیر کردن مواد غذایی یا آسیب موضعی لثه می‌تواند در ایجاد آن نقش داشته باشد.

علت به وجود آمدن آبسه دندان

علت اصلی، ورود باکتری‌ها به فضاهایی است که به‌طور طبیعی باید از آن‌ها محافظت شود. این موارد عبارتند از:

• پوسیدگی درمان‌نشده می‌تواند مینای دندان را تخریب کند و به باکتری‌ها اجازه دهد به پالپ، یعنی بخش حاوی عصب و عروق، برسند.
• ترک، لب‌پریدگی، شکستگی و ضربه
• بیماری لثه
• دندان نهفته یا نیمه‌نهفته
• درمان نشدن آسیب‌های قبلی
• ضعف سیستم ایمنی
• رعایت نکردن بهداشت دهان
• مصرف مکرر مواد قندی
• خشکی دهان
• استعمال دخانیات

علائم آبسه دندان

شایع‌ترین علامت‌های آبسه دندان عبارتند از:

• درد شدید و ضربان‌دار. درد ممکن است مداوم باشد یا هنگام گاز زدن و جویدن شدت بگیرد و به فک، گوش، گردن یا دندان‌های اطراف انتشار پیدا کند.
• حساسیت به غذا و نوشیدنی سرد یا گرم
• قرمزی و تورم لثه
• برجستگی شبیه جوش روی لثه
• تورم فک یا لثه
• تب
• احساس ناخوشی
• تورم غدد زیر فک یا گردن
• لق شدن دندان
• طعم تلخ یا بد در دهان
• بوی بد دهان
• دشواری در بلع، تنفس یا صحبت کردن
• درد یا تورم اطراف چشم

عوارض و خطرات عدم درمان به‌موقع آبسه دندان

درمان نکردن آبسه می‌تواند خطرات و عوارض زیادی ایجاد کند. مانند:

• تخریب بافت اطراف دندان، تحلیل استخوان نگهدارنده و از دست رفتن دندان
• عفونت ممکن است از ریشه به فک، دندان‌های مجاور و بافت نرم صورت یا گردن گسترش یابد.
• در دندان‌های فک بالا، گسترش عفونت به فضای سینوس نیز امکان‌پذیر است.
• در موارد شدید، عفونت می‌تواند وارد خون شود و واکنش گسترده و خطرناکی در بدن ایجاد کند.
• انتشار عفونت به بخش‌های دورتر بدن نادر است، اما ممکن است با عوارض جدی در مغز، قلب یا ریه همراه شود. افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، بیشتر در معرض انتشار سریع عفونت قرار می‌گیرند.

دقت داشته باشید کاهش یا قطع درد نشانه قابل اعتمادی برای بهبود نیست. گاهی عصب داخل دندان از بین می‌رود و درد متوقف می‌شود، درحالی‌که عفونت به تخریب بافت ادامه می‌دهد.

نحوه تشخیص آبسه دندان

تشخیص با پرسش درباره زمان شروع درد، شدت علائم و سابقه پوسیدگی یا آسیب آغاز می‌شود. دندانپزشک دندان، لثه و بافت‌های اطراف را معاینه می‌کند و ممکن است روی دندان ضربه ملایمی بزند یا آن را تحت فشار قرار دهد؛ دندان دارای آبسه معمولاً به لمس و فشار حساس است.

تصویربرداری پزشکی مانند عکس opg یا بایت وینگ، به شناسایی منبع عفونت، وضعیت ریشه و میزان درگیری استخوان کمک می‌کند.

آزمایش‌های حرارتی نیز می‌توانند وضعیت بافت داخلی دندان را مشخص کنند. اگر تورم به گردن یا نواحی عمیق‌تر گسترش یافته باشد، پزشک ممکن است تصویربرداری دقیق‌تری درخواست کند تا وسعت عفونت بررسی شود.

پیشگیری از به وجود آمدن آبسه دندان

در بسیاری از موادر با انجام موارد زیر می‌توانید از به وجود آمدن آبسه پیشگیری کنید:

• جلوگیری از پوسیدگی و درمان زودهنگام مشکلات دندان و لثه
• دندان‌ها را حداقل 2 بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید و هر روز فاصله میان دندان‌ها را با نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کنید.
• مسواک فرسوده را تعویض کنید و برای معاینه و جرم‌گیری در فواصل توصیه‌شده به دندانپزشک مراجعه کنید.
• مصرف خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های قندی را محدود کنید.
• شکستگی، لق شدن یا ترک دندان را نادیده نگیرید.
• کنترل خشکی دهان و ترک دخانیات نیز می‌تواند خطر پوسیدگی و بیماری لثه را کاهش دهد.

درمان آبسه دندان در بهترین کلینیک‌های دندانپزشکی تهران

هدف اصلی درمان در بهترین کلینیک‌های دندانپزشکی تهران، تخلیه عفونت و برطرف کردن علت آن است. دندانپزشک ممکن است با ایجاد برش کوچکی چرک را خارج و محل را شست‌وشو دهد. اگر عفونت از بخش داخلی دندان شروع شده باشد و امکان حفظ دندان وجود داشته باشد، درمان ریشه انجام می‌شود.

اگر آسیب بسیار گسترده باشد و دندان قابل نگهداری نباشد، کشیدن آن همراه با تخلیه عفونت مطرح می‌شود.

داروهای ضدباکتری برای همه بیماران ضروری نیستند و به‌تنهایی منبع عفونت را از بین نمی‌برند. دندانپزشک ممکن است این دسته دارویی را در صورت انتشار عفونت، وجود علائم عمومی یا ضعف سیستم ایمنی تجویز کند. داروهای مسکن نیز فقط برای کنترل موقت درد به کار می‌روند.

آیا درمان خانگی آبسه دندان امکان‌پذیر است؟

روش خانگی نمی‌تواند عفونت را تخلیه کند یا دندان آسیب‌دیده را درمان کند. اما شست‌وشوی دهان با آب‌نمک گرم، خوردن غذای نرم، استفاده از مسواک نرم، پرهیز از غذاهای بسیار سرد یا گرم و مصرف درست داروهای مسکن بدون نسخه ممکن است تا زمان مراجعه، ناراحتی را کاهش دهد. این اقدامات جای مراجعه به دندانپزشک را نمی‌گیرند.

آبسه را فشار ندهید و با سوزن یا وسیله دیگر باز نکنید. ماده مسکن را مستقیماً روی دندان یا لثه قرار ندهید، زیرا ممکن است بافت را تحریک یا زخمی کند.

اگر تورم افزایش یافت، تب ایجاد شد یا بلع و تنفس دشوار شد، به‌جای ادامه مراقبت خانگی فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.

درمان آبسه دندان زمانی موفق است که منبع عفونت به‌صورت تخصصی برطرف شود. اقدامات خانگی فقط نقش موقت در کاهش علائم دارند و تأخیر در درمان می‌تواند خطر عوارض را بیشتر کند.