سندرم گیلن باره: علائم، دلایل ابتلا و درمان

سندرم گیلن باره یکی از اختلالات نادر سیستم عصبی است که در صورت بروز زندگی فرد را با مشکلاتی مواجه می‌سازد.

این بیماری زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به‌ اشتباه به اعصاب محیطی حمله می‌کند. در نتیجه علائمی مانند ضعف عضلانی، بی‌حسی و در موارد شدید، فلج موقت ایجاد می‌شود.

تشخیص زودهنگام و درمان مناسب نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود این بیماری دارد.

سندرم گیلن باره چیست؟

سندرم گیلن‌باره یک نوع اختلال عصبی یا نوروپاتی محیطی است که در آن سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه به اعصاب حمله‌ور می‌شود.

نتیجه این واکنش می‌تواند بروز علائمی مانند ضعف عضلانی و حتی فلج شدن باشد. این بیماری نسبتاً نادر محسوب می‌شود و هنوز علت دقیق بروز آن مشخص نشده است.

با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر مبتلایان در فاصله چند هفته پیش از شروع علائم، دچار نوعی عفونت شده‌اند.

در حال حاضر درمان قطعی برای از بین بردن سندرم گیلن‌باره وجود ندارد، اما روش‌های درمانی مختلفی برای کاهش شدت علائم و تسریع روند بهبودی بکار گرفته می‌شود.

انواع سندرم گیلن باره

مهم‌ترین انواع سندرم گیلن باره عبارتند از:

پلی‌رادیکولونوروپاتی دمیلینه‌ کننده التهابی حاد (AIDP)

شایع‌ترین نوع گیلن‌ باره در آمریکای شمالی و اروپا محسوب می‌شود. در این نوع، ضعف عضلانی معمولاً از پاها آغاز می‌شود و به‌تدریج به سمت بخش‌های بالایی بدن می‌ر‌ود‌.

سندرم میلر فیشر (MFS)

مشخصه اصلی این نوع شروع مشکل از ناحیه چشم‌ها است. افراد مبتلا به سندروم میلر فیشر اغلب دچار مشکلاتی در راه رفتن  می‌شوند. این نوع در کشورهای آسیایی شیوع بیشتری دارد.

نوروپاتی آکسونال حرکتی حاد (AMAN)

این بیماری در کشورهایی مانند چین، ژاپن و مکزیک شیوع بالاتری دارد و با درگیری شدید رشته‌های عصبی همراه است.

علائم بیماری سندرم گیلن باره

مهم‌ترین علائم بیماری گیلن باره عبارتند از:

• احساس سوزن سوزن شدن در انگشتان دست و پا
• ضعف عضلانی مخصوصا در پاها
• از دست دادن توانایی راه رفتن
• ناتوانی در بالارفتن از پله‌ها
• بروز مشکلاتی در تکلم و صحبت کردن
• درد شدید در عضلات
• بالارفتن ضربان قلب
• بالا یا پایین رفتن فشار خون
• مشکلات تنفسی

علت ابتلا به سندرم گیلن باره

در بسیاری از افراد، بروز بیماری گیلن باره پس از یک بیماری عفونی دیده می‌شود. به‌طور کلی، عوامل متعددی به‌عنوان محرک‌های احتمالی این اختلال شناخته شده‌اند. شایع‌ترین آن‌ها عفونت با نوعی باکتری روده‌ای است که از طریق مصرف مرغ آلوده منتقل می‌شود.

علاوه‌بر آن، برخی ویروس‌ها و بیماری‌های عفونی نیز با افزایش احتمال بروز گیلن‌باره ارتباط دارند.

در کنار عفونت‌ها، شرایطی زیر در ابتلا به این سندرم نقش دارند:

• جراحی
• آسیب‌های شدید جسمی
• هپاتیت
• تروما
• لنفوم هوچکین
• برخی بیماری‌های زمینه‌ای
• در موارد نادر، واکسیناسیون نیز می‌توانند در شروع این سندرم نقش داشته باشند.
• در سال‌های اخیر، ارتباط این بیماری با عفونت کووید-۱۹ نیز گزارش شده است.

روش های تشخیص بیماری گیلن باره

پزشکان از روش‌های زیر‌ برای تشخیص سندرم گیلن باره استفاده می‌کنند:

بررسی سابقه پزشکی و معاینه بالینی

مانند هر بیماری دستگاه عصبی مثل پارکینسون، ام اس و مواردی از این قبیل پزشک ابتدا شرح حال کامل بیمار را می‌گیرد و با معاینه فیزیکی، وضعیت قدرت عضلات، رفلکس‌ها و حس عصبی را ارزیابی می‌کند.

نمونه‌گیری از مایع نخاعی (پونکسیون کمری)

در این روش مقدار کمی از مایع اطراف نخاع از ناحیه پایین کمر گرفته می‌شود تا تغییراتی که معمولاً در بیماران مبتلا به سندرم گیلن‌ باره دیده می‌شود مورد بررسی قرار گیرد.

الکترومیوگرافی (EMG)

با وارد کردن الکترودهای بسیار نازک به عضلات، فعالیت الکتریکی آن‌ها اندازه‌گیری می‌شود تا میزان آسیب یا اختلال عصبی مشخص شود.

آزمایش هدایت عصبی

الکترودهایی روی پوست قرار داده می‌شوند و با ارسال شوک، سرعت انتقال پیام‌های عصبی بررسی می‌شود.

آیا می‌توان از ابتلا به سندرم گیلن باره پیشگیری کرد؟

از آن‌جایی که سندرم گیلن‌ باره یک بیماری با علت نامشخص است، نمی‌توان راهکاری برای پیشگیری از آن ارائه داد.

به‌همین دلیل، تمرکز اصلی پژوهشگران حوزه پزشکی بر بهبود روش‌های درمانی این بیماری قرار دارد.

درمان سندرم گیلن باره

در حال حاضر درمانی که بتواند سندرم گیلن‌ باره را به‌طور کامل از بین ببرد وجود ندارد، اما روش‌های درمانی زیر روند بهبود را سریع‌تر می‌کنند و شدت علائم را کاهش می‌دهند.

• پلاسمافرز (تعویض پلاسما): در این روش، بخش مایع خون که پلاسما نام دارد از خون جدا می‌شود. پس از جداسازی، سلول‌های خونی دوباره به بدن بازگردانده می‌شوند تا پلاسما‌ی تازه جایگزین پلاسمای خارج‌شده شود. هدف از این کار، کاهش آنتی‌بادی‌هایی است که به اعصاب محیطی حمله می‌کنند.
• درمان با ایمونوگلوبولین وریدی (IVIG): در این روش، مقدار بالایی از ایمونوگلوبولین که حاوی آنتی‌بادی‌های سالم است به بیمار تزریق می‌شود. این آنتی‌بادی‌ها می‌توانند اثر آنتی‌بادی‌های مضر را خنثی کنند.

مدت زمان درمان سندرم گیلن باره چقدر است؟

 روند بهبود در سندرم گیلن‌باره معمولاً تدریجی است و ممکن است از چند ماه تا حتی چند سال زمان ببرد.

پس از ظاهر شدن علائم اولیه، شدت بیماری طی حدود ۲ هفته افزایش پیدا می‌کند و ضعف یا اختلالات عصبی بیشتر می‌شود.

پس از این دوره، علائم معمولاً وارد مرحله‌ای می‌شوند که پیشرفت آن‌ها متوقف شده و وضعیت بیمار تا حدود ۴ هفته در حالت ثابت باقی می‌ماند.

پس از عبور از این مرحله، روند بهبودی آغاز می‌شود. این مرحله معمولاً بین شش ماه تا یک سال ادامه دارد.

آیا سندرم گیلن باره کشنده است؟

سندرم گیلن‌ باره اغلب کشنده نیست، اما شدت علائم بیماری می‌تواند سرنوشت بیماری را تحت تاثیر قرار دهد. به‌طور مثال در موارد بسیار نادر، مشکلاتی مانند اختلال در عملکرد قلب رخ می‌دهد که زندگی بیمار را تهدید می‌کند.

بیماری گیلن باره واگیردار است؟

 خیر، سندرم گیلن‌باره مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. این بیماری یک اختلال ایمنی است که در آن سیستم ایمنی به‌اشتباه به اعصاب محیطی حمله می‌کند. بنابراین براثر تماس بیمار به افراد دیگر منتقل نمی‌شود.

برای تشخیص و درمان سندرم گیلن باره باید به کجا مراجعه کرد؟

برای تشخیص و درمان سندرم گیلن باره می‌توانید به بهترین مراکز مغز و اعصاب تهران که نام‌ و آدرس‌شان در سایت پزشکی مارکتینگ وجود دارد،‌ مراجعه کنید. این مراکز با بهره‌مندی از پزشکان متخصص و تجهیزات به روز و پیشرفته به تشخیص و درمان بسیاری از بیماری‌های مغز و اعصاب کمک زیادی می‌کنند.