همه چیز درباره کم خونی مگالوبلاستیک

کم خونی را می‌توان یکی از بیماری‌های رایج برشمرد که افراد بسیاری به آن مبتلا هستند. این مشکل دارای انواع مختلفی است که هریک به علت‌های متفاوتی بروز می‌کنند. کم خونی مگالوبلاستیک که اغلب به‌دلیل اختلال در جذب فولات ایجاد می‌شود از انواع خاص آن محسوب به‌حساب می‌آید.

لازم به ذکر است این نوع کم خونی اگر به‌موقع تشخیص و درمان داده نشود با عوارض جدی همراه است. 

کم خونی مگالوبلاستیک چیست؟

کم خونی مگالوبلاستیک یکی از انواع اختلالات خونی است که در آن اندازه گلبول‌های قرمز بزرگ‌تر از حد طبیعی می‌شود. این مشکل معمولاً به‌دلیل کمبود ویتامین‌های ضروری مانند ویتامین 12B و 9B در بدن به وجود می‌آید.

در نبود این ویتامین‌ها، روند تولید گلبول‌های قرمز دچار اختلال می‌شود و سلول‌هایی غیرطبیعی در مغز استخوان شکل می‌گیرند.

درمان این نوع کم‌خونی معمولاً با تجویز مکمل‌های ویتامین B۱۲ و B۹انجام می‌شود تا تولید گلبول‌های سالم به حالت طبیعی بازگردد.

علائم آنمی مگالوبلاستیک

 مهم‌ترین علائم آنمی مگالوبلاستیک شامل موارد زیر است:

• رنگ پریدگی
• کاهش اشتها
• خستگی زودهنگام
• اسهال
• مشکل در راه رفتن
• سوزن سوزن شدن دست و پا
• ضعیف شدن عضلات
• تنگی نفس
• سرگیجه

چرا به کم خونی مگالوبلاستیک مبتلا می شویم؟

مهم‌ترین دلایل ابتلا به کم خونی مگالوبلاستیک شامل موارد زیر است:

بیماری‌های دستگاه گوارش

برخی اختلالات در سیستم گوارشی، جذب مواد مغذی را کند می‌سازند و به‌ بروز کم‌خونی مگالوبلاستیک و کم خونی پرنیشیوز منجر می‌شوند.

به‌عنوان مثال بیماری سلیاک، عفونت‌های مزمن روده‌ای و فیستول روده با چنین عوارضی همراه هستند. همچنین، نوعی کم‌خونی به نام کم‌خونی خطرناک وجود دارد که به‌دلیل ناتوانی بدن در جذب ویتامین B۱۲  به‌وجود می‌آید.

اختلال در جذب فولات

در برخی موارد نادر، کودکان با یک اختلال ارثی به دنیا می‌آیند و بدن آن‌ها توانایی جذب فولات در روده را ندارد. این وضعیت اگر به‌موقع درمان نشود با عوارض جدی و مشکلاتی مانند همین خوبی و در نهایت آسیب‌های ذهنی همراه است.

تاثیر برخی داروها بر جذب فولات

بعضی از داروهایی که برای پیشگیری از تشنج تجویز می‌شوند مانع جذب مناسب اسید فولیک در بدن خواهند شد. استفاده از مکمل‌های غذایی در این موارد، کمبود ایجاد شده را جبران می‌کند.

کمبود فولات در رژیم غذایی

اسید فولیک که یکی از ویتامین‌های گروه B است، نقش مهمی در ساخت طبیعی گلبول‌های قرمز دارد. این ویتامین در مواد غذایی مانند سبزیجات برگ سبز و جگر یافت می‌شود.

نوشیدن مداوم الکل

افرادی که الکل مصرف می‌کنند معمولاً تمایل کمتری به خوردن غذاهای سالم دارند. این مورد به کاهش دریافت فولات منجر می‌شود؛ چراکه مصرف الکل جای تغذیه مناسب را می‌گیرد و بدن را از منابع ویتامینی مهم محروم می‌سازد.

پخت طولانی سبزیجات و میوه‌ها

حرارت زیاد هنگام پختن مواد غذایی، ویتامین فولات موجود در آن‌ها را از بین می‌برد. بنابراین، پخت غیراصولی از دلایل پنهان کمبود فولات است.

بیماری همولیتیک

در این اختلال خونی، گلبول‌های قرمز پیش از موعد از بین می‌روند و سرعت تولید آن‌ها در مغز استخوان با میزان تخریب هماهنگ نیست. همین ناهماهنگی به کاهش گلبول‌های قرمز و بروز کم‌خونی مگالوبلاستیک منجر می‌شود.

کاهش اشتها در بیماران کلیوی

افرادی که تحت دیالیز قرار دارند اغلب میل زیادی به غذا خوردن ندارند؛ این مورد، مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین B۱۲ را کاهش می‌دهد.

نحوه تشخیص کم خونی مگالوبلاستیک

برای تشخیص کم خونی مگالوبلاستیک، پزشک به بررسی وضعیت جسمی فرد و گرفتن شرح و‌ حال می‌پردازد. سپس برای تشخیص دقیق‌تر، آزمایش‌های زیر را تجویز‌ می‌کند:

• آزمایش شمارش سلول‌های خونی (CBC): این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا تعداد، اندازه و وضعیت عملکرد گلبول‌های قرمز را بررسی کند.
• بررسی سلول‌های خونی از طریق اسمیر خون محیطی (PBS): در این روش، نمونه‌ای از خون فرد با استفاده از میکروسکوپ مورد بررسی قرار می‌گیرد تا شکل و ظاهر گلبول‌های خونی از نزدیک دیده شود.
• شمارش رتیکولوسیت‌ها: رتیکولوسیت‌ها، سلول‌های قرمز نابالغی هستند که در مراحل اولیه تولید قرار دارند. اندازه‌گیری آن‌ها می‌تواند سرعت و کیفیت گلبول‌های قرمز سالم توسط مغز استخوان را نشان دهد.

پیشنهاد می‌کنیم آزمایش‌های بالا را در بهترین آزمایشگاه‌های تهران انجام دهید تا به نتایج دقیق دست پیدا کنید و پزشک بتواند برنامه درمانی مناسب شما را تعیین کند.  

چگونه می توان از ابتلا به کم خونی مگالوبلاستیک پیشگیری کرد؟

برای کاهش احتمال ابتلا به کم‌خونی مگالوبلاستیک می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

• از رژیمی پیروی کنید که شامل مواد غذایی غنی از ویتامین‌های B۱۲ و B۹ باشد. این مواد غذایی شامل گوشت، تخم‌مرغ، لبنیات، سبزیجات برگ‌سبز و غلات غنی‌شده هستند.
• در مصرف نوشیدنی‌های الکلی زیاده‌روی نکنید. زیرا مصرف زیاد آن توانایی دستگاه گوارش در جذب ویتامین‌های ضروری را کاهش می‌دهد.
• اگر دچار بیماری‌هایی هستید که روند جذب ویتامین‌ها را در بدن مختل می‌کند بهتر است با پزشک‌تان مشورت کنید‌ و درمان‌های لازم را دریافت کنید تا از ابتلا به این بیماری جلوگیری شود.

روش های درمان کم خونی مگالوبلاستیک

جبران کمبود ویتامین B۱۲

پزشکان برای افزایش سطح این ویتامین در بدن، تزریق‌های دوره‌ای B۱۲ را تجویز می‌کنند. این تزریق‌ها معمولاً چند هفته ادامه دارند تا سطح این ویتامین در بدن افزایش یابد. افرادی که بدنشان توانایی جذب B۱۲ را ندارد به تزریق‌های منظم و مادام‌العمر نیاز دارند.

درمان کمبود فولات (ویتامین B۹ )

در صورت پایین بودن سطح فولات، پزشکان قرص‌های اسید فولیک را تجویز می‌کنند. لازم به ذکر است پیش از شروع درمان اغلب بررسی‌هایی برای اطمینان از نرمال بودن سطح 12B نیز انجام می‌شود؛ چراکه مصرف مکمل‌های فولات علائم کم‌ خونی را بهبود می‌‌بخشند، اما کمبود B۱۲ را پنهان می‌سازد.