لکوپلاکیا

 تغییرات غیرعادی در بافت دهان گاهی بدون درد ایجاد می‌شوند و ممکن است فرد برای مدت طولانی متوجه آن‌ها نشود. به‌همین دلیل، توجه به لکه‌های ماندگار در دهان اهمیت زیادی دارد. به‌ویژه زمانی‌که این تغییرات با گذشت زمان برطرف نمی‌شوند. عوامل مختلفی در ایجاد چنین مشکلاتی نقش داشته دارند که یکی از آن‌ها لکوپلاکیا دهان و لثه است.

در ادامه مطلب علت، علائم قابل توجه، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمانی مرتبط با این عارضه را بررسی می‌کنیم.

لکوپلاکیا چیست و کدام نواحی دهان بیشتر درگیر می‌شود؟

لکوپلاکیا نوعی تغییر در بافت داخل دهان است که معمولاً به شکل لکه یا پلاک سفید دیده می‌شود. این ضایعات برخلاف برخی لکه‌های سطحی به‌راحتی از بین نمی‌روند.

لکوپلاکیا در قسمت‌های مختلف داخل دهان ظاهر شود، اما معمولاً این نواحی بیشتر درگیر می‌شوند:

• داخل گونه‌ها
• لثه‌ها
• کف دهان
• زیر زبان
• روی زبان

انواع لکوپلاکیا

لکوپلاکیا به ۲ گروه زیر تقسیم می‌شود:

نوع همگن

این نوع لکوپلاکیا دهان خوش‌خیم است معمولاً به شکل ناحیه‌ای سفیدرنگ و یکنواخت بروز می‌کند. سطح آن اغلب کاملاً صاف است و شیوع بیشتری دارد.

نوع غیرهمگن

در این نوع، ظاهر ضایعه یکنواخت نیست و ممکن است ترکیبی از قسمت‌های سفید و قرمز دیده شود. احتمال سرطانی شدن این نوع لکوپلاکیا لثه بیشتر است.

علت به وجود آمدن لکوپلاکیا

برای بروز این ضایعه نمی‌توان یک علت مشخص پیان کرد. با این حال، تحریک مداوم مخاط دهان یکی از عواملی است که می‌تواند زمینه را برای ایجاد آن فراهم کند.

این تحریک ممکن است به‌دلایلی مانند گاز گرفتن مکرر بافت داخل گونه یا قرار گرفتن نامناسب دندان مصنوعی و تماس دائمی آن با بافت دهان ایجاد شود.

در کنار عوامل محیطی، تغییرات ایجادشده در عملکرد سلول‌ها نیز در بروز لکوپلاکیا تاثیر‌ دارد.

برخی جهش‌های ژنتیکی نیز روند طبیعی رشد و تقسیم سلول‌های دهان را مختل می‌کنند. در چنین شرایطی، سلول‌ها سریع‌تر از حد معمول تکثیر شوند و تجمع آن‌ها به شکل‌گیری نواحی غیرطبیعی در سطح مخاط منجر خواهد شد.

چه افرادی بیشتر به لکوپلاکیا دچار می شوند؟

 افراد زیر در معرض این بیماری قرار دارند:

• افرادی که از سیگار و قلیان بیش از حد استفاده می‌کنند.
• کسانی که الکل مصرف می‌کنند.
• افراد درگیر با بیماری‌های سیستم ایمنی

علائم لکوپلاکیا

ظاهر این ضایعه در افراد مختلف ممکن است متفاوت باشد، اما معمولاً با تغییراتی در رنگ و بافت مخاط دهان همراه است. از جمله مهم‌ترین علائم این بیماری عبارتند از:

• نواحی سفید یا متمایل به خاکستری که با شست‌وشو از بین نمی‌روند.
• قسمت‌هایی با سطح صاف، چروک‌خورده، شیار‌دار یا ناهموار.
• ضایعاتی با حاشیه‌های نامنظم و شکل غیریکنواخت.
• بخش‌هایی از مخاط که نسبت به اطراف ضخیم‌تر یا سفت‌تر شده‌اند.

عوارض لکوپلاکیا در صورت عدم درمان

در بسیاری از موارد، لکوپلاکیا به بافت دهان آسیب ماندگاری وارد نمی‌کند و به خودی خود به سرطان تبدیل نمی‌شود. با این حال، وجود این ضایعه نشانه‌ای از تغییرات غیرطبیعی سلول‌های دهان است و احتمال بروز سرطان دهان را افزایش می‌دهد.

گاهی تغییرات پیش‌سرطانی یا سرطانی در همان ناحیه‌ای که لکوپلاکیا ایجاد شده دیده می‌شوند و در برخی موارد نیز سرطان در بافت‌های نزدیک به ضایعه شکل می‌گیرد.

همچنین، برداشتن لکه به این معنا نیست که احتمال بروز مشکل در آینده کاملاً از بین رفته است. مراجعه به بهترین کلینیک های دندانپزشکی تهران و بررسی هرگونه تغییر جدید به تشخیص زودهنگام و کنترل بهتر عارضه کمک می‌کند.

نحوه تشخیص لکوپلاکیا

فرایند تشخیص معمولاً با معاینه دقیق دهان آغاز می‌شود. پزشک یا دندانپزشک ظاهر، اندازه، محل و ویژگی‌های لکه را بررسی می‌کند و درباره مدت زمان شکل‌گیری و عوامل احتمالی موثر بر ایجاد ضایعه سوال می‌پرسد.

اگر ضایعه با معاینه ظاهری قابل تشخیص قطعی نباشد ممکن است نمونه‌برداری از بافت انجام شود.

در این روش، بخش کوچکی از ضایعه برداشته می‌شود و برای بررسی دقیق‌تر به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد. پاتولوژیست با بررسی نمونه زیر میکروسکوپ، وضعیت سلول‌های بافت را ارزیابی می‌کند و وجود تغییرات غیرطبیعی یا سرطانی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

آیا می‌توان از ابتلا به لکوپلاکیا جلوگیری کرد؟

پرهیز از مصرف دخانیات و الکل احتمال بروز لکوپلاکیا و برخی مشکلات جدی دهان را کاهش می‌دهد. در صورت ادامه مصرف این مواد نیز انجام منظم معاینات دندان‌پزشکی اهمیت زیادی دارد. در مجموع، ترک دخانیات و محدود کردن مصرف الکل از مهم‌ترین اقداماتی است که به حفظ سلامت دهان و کاهش خطر ابتلا به سرطان‌های دهانی کمک می‌کند.

درمان لکوپلاکیا

روش‌های مورد استفاده برای از بین بردن لکوپلاکیا دهان  شامل موارد زیر هستند:

• جراحی: پزشک با استفاده از ابزار جراحی، بافت درگیر را از محل جدا می‌کند.
• لیزر: در این روش از انرژی لیزر برای تخریب یا برداشتن بافت غیرطبیعی استفاده می‌شود.
• فتودینامیک‌تراپی: ابتدا ماده‌ای حساس به نور برای هدف قرار دادن سلول‌های غیرطبیعی استفاده می‌شود و سپس با تابش نور مخصوص، این سلول‌ها از بین می‌روند.
• کرایوتراپی: سرمای شدید، بافت غیرطبیعی را منجمد می‌کند تا سلول‌های آن تخریب شوند.
• الکتروکوتری: در این روش از ابزاری که با برق حرارت می‌بیند برای سوزاندن و برداشتن بافت موردنظر استفاده می‌شود.