چطور سالمندان دارای مشکل حرکتی را از تخت به ویلچر منتقل کنیم؟

انتقال سالمندی که نمی‌تواند روی پاهایش بایستد، با جابه‌جایی فردی که هنوز مقداری قدرت در پاها دارد کاملاً متفاوت است. در این شرایط، گرفتن سالمند از زیر بغل و تلاش برای بلند کردن او از روی تخت نه‌تنها کار را سخت می‌کند، بلکه ممکن است باعث زمین خوردن سالمند، آسیب به شانه و مفاصل او یا فشار شدید به کمر و زانوی مراقب شود.

برای همین، قبل از هر کاری باید یک سؤال ساده پرسید: سالمند تا چه اندازه می‌تواند در جابه‌جایی خودش مشارکت کند؟

بعضی سالمندان نمی‌توانند بایستند، اما می‌توانند روی لبه تخت بنشینند، تعادل بالاتنه خود را حفظ کنند و با دست‌ها کمی به حرکت کمک کنند. در مقابل، فردی که کنترل مناسبی روی تنه ندارد، دچار ضعف شدید عضلانی است یا اصلاً نمی‌تواند وزن بدنش را تحمل کند، به روش متفاوتی برای انتقال نیاز دارد. راهنماهای ایمنی نیز میان افرادی که می‌توانند بخشی از وزن بدن را تحمل کنند و افرادی که قادر به تحمل وزن نیستند تفاوت قائل می‌شوند و برای گروه دوم استفاده از تجهیزات انتقال و بالابرهای تمام‌بدن را از گزینه‌های اصلی می‌دانند.

قبل از انتقال، تخت و ویلچر را آماده کنید

بخش مهمی از یک انتقال ایمن، قبل از بلند کردن سالمند انجام می‌شود. ویلچر باید تا حد امکان نزدیک تخت قرار بگیرد و ترمزهای آن کاملاً قفل شوند. جاپایی‌های ویلچر نیز باید کنار زده یا باز شوند تا هنگام انتقال با پای سالمند برخورد نکنند.

اگر تخت بیمار قابلیت تنظیم ارتفاع دارد، بهتر است ارتفاع آن متناسب با روش انتقال و ارتفاع نشیمن ویلچر تنظیم شود. اطراف تخت هم باید خالی باشد تا مراقب مجبور نباشد هنگام تحمل وزن سالمند از روی وسایل یا در فضای تنگ حرکت کند.

پیش از شروع، بهتر است سالمند نیز بداند چه اتفاقی قرار است بیفتد. حتی اگر توان حرکتی او محدود باشد، توضیح دادن مراحل و درخواست همکاری در حد توان می‌تواند انتقال را قابل‌پیش‌بینی‌تر و آرام‌تر کند.

روش اول: انتقال نشسته با تخته انتقال

اگر سالمند نمی‌تواند بایستد اما می‌تواند روی لبه تخت بنشیند، تعادل نسبتاً مناسبی دارد و با دست‌ها یا بالاتنه خود در حرکت مشارکت می‌کند، در بعضی شرایط می‌توان از تخته انتقال یا Sliding Board استفاده کرد.

تخته انتقال معمولاً بین سطح تخت و نشیمن ویلچر قرار می‌گیرد تا فرد به‌جای اینکه از زمین بلند شود، در حالت نشسته به سمت ویلچر حرکت کند. در این روش ویلچر باید بسیار نزدیک تخت باشد و وجود دسته قابل‌برداشتن روی ویلچر می‌تواند انتقال را آسان‌تر کند.

مزیت این روش آن است که نیاز به بلند کردن کامل وزن بدن کمتر می‌شود. با این حال، تخته انتقال برای هر سالمندی مناسب نیست. فردی که کنترل تنه ضعیفی دارد، به‌طور ناگهانی به یک سمت خم می‌شود، توان استفاده از دست‌ها را ندارد یا نمی‌تواند دستورات مراقب را دنبال کند، ممکن است هنگام انتقال تعادلش را از دست بدهد. راهنمای OSHA نیز تخته‌های لغزنده را به‌عنوان وسیله‌ای برای کاهش نیاز به بلند کردن هنگام انتقال بین تخت و صندلی معرفی می‌کند.

روش دوم: انتقال با کمک دو مراقب؛ فقط در شرایط مناسب

گاهی خانواده‌ها تصور می‌کنند اگر یک نفر توان بلند کردن سالمند را ندارد، دو نفر می‌توانند او را از روی تخت بلند کرده و داخل ویلچر بگذارند. حضور نفر دوم قطعاً می‌تواند در برخی جابه‌جایی‌ها کمک‌کننده باشد، اما به این معنا نیست که بلند کردن دستی یک سالمند کاملاً ناتوان همیشه روش مناسبی است.

اگر سالمند وزن خود را تحمل نمی‌کند، بدنش در هنگام انتقال شل می‌شود یا حرکاتش قابل پیش‌بینی نیست، حمل دستی می‌تواند فشار زیادی به کمر و شانه مراقبان وارد کند. علاوه بر آن، اگر یکی از مراقبان تعادل خود را از دست بدهد، احتمال سقوط سالمند وجود دارد.

به همین دلیل بهتر است انتقال دستی توسط دو نفر فقط زمانی انجام شود که وضعیت سالمند ارزیابی شده باشد و مراقبان روش صحیح انتقال را آموزش دیده باشند. تکیه کردن صرف به «قدرت بدنی» یا گرفتن سالمند از زیر بغل، جای روش مناسب انتقال را نمی‌گیرد. منابع ایمنی شغلی نیز تأکید می‌کنند که اتکا به تکنیک صحیح بدن به‌تنهایی برای جلوگیری از آسیب کافی نیست و در صورت امکان باید میزان بلند کردن دستی بیمار کاهش پیدا کند.

آیا کمربند انتقال می‌تواند مشکل را حل کند؟

کمربند انتقال یا Gait Belt وسیله‌ای است که دور بدن فرد بسته می‌شود تا مراقب هنگام راه رفتن یا برخی انتقال‌ها کنترل بهتری روی او داشته باشد.

اما یک نکته مهم وجود دارد: کمربند انتقال برای بلند کردن تمام وزن فرد طراحی نشده است. اگر سالمند اصلاً قادر به تحمل وزن روی پاها نیست، نباید تصور کرد که با بستن این کمربند می‌توان او را مانند یک بار از روی تخت بلند کرد. OSHA نیز کمربندهای انتقال را برای ایجاد ثبات در افراد متحرک معرفی می‌کند، نه برای بلند کردن کامل بیمار.

بنابراین اگر سالمند حتی برای چند لحظه نمی‌تواند وزن بدن را روی پاهای خود تحمل کند، باید سراغ گزینه‌ای رفت که اساساً برای حمل وزن بدن طراحی شده باشد.

روش چهارم: استفاده از بالابر بیمار

برای سالمندی که توان ایستادن ندارد یا نمی‌تواند وزن خود را به شکل قابل‌اعتماد روی پاها تحمل کند، بالابر بیمار یکی از مهم‌ترین گزینه‌های جابه‌جایی است.

در این سیستم، سالمند داخل یک جلیقه مخصوص قرار می‌گیرد و دستگاه وزن او را تحمل می‌کند. مراقب به‌جای اینکه سالمند را با نیروی دست از روی تخت بلند کند، دستگاه را کنترل می‌کند تا فرد به‌آرامی از تخت بلند شده و روی ویلچر قرار بگیرد.

بالابر بیمار به‌خصوص برای افرادی که جابه‌جایی آنها هر روز و چندین بار تکرار می‌شود اهمیت پیدا می‌کند؛ برای مثال انتقال از تخت به ویلچر، بازگرداندن فرد به تخت یا انتقال به صندلی مناسب. در بالابرهای تمام‌بدن، وزن بیمار توسط اسلینگ نگه داشته می‌شود و این نوع تجهیزات برای بیمارانی که قادر به تحمل وزن بدن نیستند کاربرد دارد.

البته انتخاب بالابر باید متناسب با شرایط فرد انجام شود. وزن و ابعاد بدن سالمند، میزان کنترل سر و تنه، نوع تخت، فضای اطراف تخت، ابعاد ویلچر و نوع اسلینگ همگی در انتخاب و استفاده صحیح از دستگاه اهمیت دارند. همچنین مراقب باید روش نصب صحیح جلیقه و کار با دستگاه را یاد بگیرد؛ استفاده نادرست از تجهیزات انتقال نیز می‌تواند خطرناک باشد.

روش پنجم: بالابر سرویس بهداشتی

از دیگر روش‌های جابجایی و انتقال بیماران و سالمندان به سرویس بهداشتی و حمام استفاده از بالابر سرویس بهداشتی می‌باشد. به کمک بالابر سرویس بهداشتی می‌توان سالمندان یا بیمارانی که توانایی حفظ تعدال کمر خود در حالت نشسته را دارند، به سرویس بهداشتی و حمام منتقل کرد.

همچنین این دستگاه‌ها معمولا دارای لگن مخصوص می‌باشند که امکان استفاده از وسیله به عنوان سرویس بهداشتی سیار را فراهم می‌کند.

کدام روش برای سالمند شما مناسب‌تر است؟

این انتخاب را نباید فقط بر اساس وزن سالمند انجام داد. دو سالمند با وزن مشابه ممکن است به دو روش کاملاً متفاوت نیاز داشته باشند.

اگر فرد می‌تواند بنشیند، تعادل خود را حفظ کند و با بالاتنه در جابه‌جایی مشارکت داشته باشد، وسایلی مانند تخته انتقال ممکن است در شرایط مناسب قابل بررسی باشند. اگر هنوز مقداری توان تحمل وزن روی پاها وجود دارد، گزینه‌های کمکی دیگری نیز می‌توانند مطرح شوند. اما زمانی که سالمند عملاً توان ایستادن و تحمل وزن را ندارد، تلاش برای بلند کردن دستی او به‌صورت روزمره انتخاب مناسبی نیست و استفاده از یک سیستم انتقال مکانیکی مانند بالابر بیمار معمولاً گزینه قابل‌اتکاتری است.

همچنین اگر سالمند به‌تازگی توان ایستادن خود را از دست داده، بعد از عمل جراحی به خانه برگشته، دچار درد شدید است یا وضعیت حرکتی او تغییر کرده، بهتر است روش انتقال ابتدا توسط پزشک، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر یا فرد متخصص در جابه‌جایی بیمار ارزیابی شود.

برای انتخاب بالابر بیمار از رونیا طب مشاوره بگیرید

اگر جابه‌جایی سالمند از تخت به ویلچر به یک کار سخت و روزانه تبدیل شده است، هدف نباید پیدا کردن روشی برای «زور بیشتر زدن» باشد؛ باید روشی پیدا کرد که سالمند با امنیت و آرامش بیشتری جابه‌جا شود و مراقب نیز مجبور نباشد هر بار وزن بدن او را تحمل کند.

رونیا طب تولیدکننده بالابرهای بیمار و محصولات مرتبط با جابه‌جایی و توانبخشی است. اگر نمی‌دانید برای شرایط سالمند شما چه نوع بالابری مناسب است، می‌توانید برای بررسی شرایط و انتخاب مدل مناسب‌تر از مشاوره رایگان رونیا طب استفاده کنید. توضیح وضعیت حرکتی سالمند، وزن تقریبی، نوع تخت و ویلچر و فضای محل استفاده می‌تواند کمک کند تا دستگاه متناسب‌تری برای جابه‌جایی روزمره انتخاب شود.