علائم کمبود اکسیژن خون چیست؟ اکسیژن خون نرمال چند است؟

دیدن عدد ۹۲، ۹۰ یا حتی پایین‌تر روی پالس‌اکسیمتر می‌تواند هر کسی را نگران کند؛ مخصوصاً اگر بیمار تنگی نفس، بیماری قلبی یا ریوی داشته باشد. اما برای تصمیم درست، فقط نگاه کردن به یک عدد کافی نیست. باید بدانیم عدد طبیعی معمولاً در چه محدوده‌ای است، اندازه‌گیری چقدر قابل اعتماد بوده و آیا بیمار هم‌زمان علائم هشدار دارد یا نه.

برای بیشتر بزرگسالان سالم در سطح دریا، اکسیژن خون نرمال معمولاً بین ۹۵ تا ۱۰۰ درصد است. با این حال، بعضی افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن ریوی ممکن است با نظر پزشک محدوده هدف متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل، عددی که برای یک فرد نگران‌کننده است ممکن است برای بیمار دیگری بخشی از محدوده تعیین‌شده توسط پزشک باشد. در این مطلب، علائم کمبود اکسیژن خون، روش درست خواندن پالس‌اکسیمتر و زمان اقدام فوری را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.

کمبود اکسیژن خون یعنی چه؟

کمبود اکسیژن خون زمانی رخ می‌دهد که مقدار اکسیژنی که خون به بافت‌های بدن می‌رساند کمتر از حد لازم باشد. این وضعیت می‌تواند در مشکلات تنفسی مانند ذات‌الریه، تشدید بیماری مزمن ریه، حمله شدید آسم، برخی بیماری‌های قلبی، اختلالات تنفسی هنگام خواب یا شرایط حاد دیگری دیده شود. گاهی هم فرد احساس تنگی نفس دارد اما عدد اکسیژن طبیعی است؛ بنابراین علت تنگی نفس همیشه کمبود اکسیژن نیست و باید بر اساس شرایط بیمار بررسی شود.

اکسیژن خون نرمال چند است؟

اگر می‌خواهید بدانید سطح اکسیژن خون نرمال چقدر است، برای بیشتر افراد سالم عدد ۹۵ تا ۱۰۰ درصد محدوده معمول محسوب می‌شود. البته ارتفاع محل زندگی، بیماری‌های زمینه‌ای و هدفی که پزشک برای بیمار تعیین کرده است می‌توانند این محدوده را تغییر دهند. بنابراین جدول زیر یک راهنمای عمومی برای بزرگسالان است و جای دستور پزشک را نمی‌گیرد.

اگر بیمار بیماری مزمن ریوی دارد یا از قبل اکسیژن مصرف می‌کند، به جای مقایسه مداوم با عدد ۹۵ تا ۱۰۰، محدوده هدفی را دنبال کنید که پزشک برای او تعیین کرده است. مهم‌تر از همه اینکه افت ناگهانی نسبت به عدد همیشگی بیمار می‌تواند ارزش بیشتری از مقایسه با یک عدد عمومی داشته باشد.

علائم کمبود اکسیژن خون را چطور بشناسیم؟

گاهی کاهش اکسیژن قبل از اینکه بیمار متوجه شود با پالس‌اکسیمتر دیده می‌شود و گاهی برعکس، فرد علائم واضح دارد اما دستگاه عددی نشان می‌دهد که چندان پایین نیست. به همین دلیل بهتر است عدد و حال بیمار را کنار هم ببینید. علائم کمبود اکسیژن خون می‌تواند از احساس نفس‌تنگی و بی‌قراری تا تغییر سطح هوشیاری متفاوت باشد.

اگر بیمار هرکدام از نشانه‌های زیر را دارد، مخصوصاً وقتی ناگهانی شروع شده یا رو به بدتر شدن است، موضوع را جدی بگیرید:

• تنگی نفس شدید، نفس‌نفس زدن یا سخت شدن صحبت کردن به دلیل کم آوردن نفس
• کبود یا خاکستری شدن لب‌ها، صورت یا بستر ناخن‌ها
• گیجی، خواب‌آلودگی غیرعادی، بی‌قراری شدید یا کاهش هوشیاری
• درد یا فشار در قفسه سینه، غش کردن یا ضعف شدید ناگهانی
• عدد بسیار پایین پالس‌اکسیمتر، به‌خصوص ۸۸ درصد یا کمتر، یا افت سریع نسبت به عدد معمول بیمار

در چنین شرایطی منتظر نمانید تا عدد دستگاه «خودش بالا برود». اگر بیمار تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، کبودی یا کاهش هوشیاری دارد، حتی با عددی که خیلی پایین به نظر نمی‌رسد، ارزیابی فوری لازم است. در وضعیت‌های اورژانسی تماس با ۱۱۵ اولویت دارد و خدمات خانگی نباید انتقال بیمار به مرکز درمانی را به تأخیر بیندازد.

چرا ممکن است عدد پالس‌اکسیمتر اشتباه باشد؟

گاهی یک عدد پایین نتیجه شرایط اندازه‌گیری است، نه افت واقعی اکسیژن. سرد بودن دست، حرکت دادن انگشت، گردش خون ضعیف، لاک یا ناخن مصنوعی و حتی نحوه قرار گرفتن دستگاه می‌تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد. رنگ پوست نیز یکی از عواملی است که در برخی دستگاه‌ها می‌تواند با دقت اندازه‌گیری مرتبط باشد. پس اگر عدد غیرمنتظره دیدید و بیمار حال نسبتاً خوبی دارد، اندازه‌گیری را با شرایط درست تکرار کنید؛ اما در صورت وجود علائم خطر، برای تکرار عدد، زمان را از دست ندهید.

درمان کمبود اکسیژن خون؛ آیا اکسیژن‌ساز همیشه لازم است؟

نه. اکسیژن‌ساز برای هر فردی که احساس ضعف یا نفس‌تنگی دارد مناسب نیست و استفاده خودسرانه از اکسیژن می‌تواند تصمیم‌گیری پزشکی را مختل کند. پزشک باید بر اساس علت بیماری، عدد اکسیژن، علائم و سابقه فرد مشخص کند آیا اکسیژن‌درمانی لازم است و چه هدفی باید دنبال شود. همچنین چیزی به نام یک داروی کمبود اکسیژن خون که برای همه مناسب باشد وجود ندارد؛ داروها بر اساس علت اصلی مشکل انتخاب می‌شوند.

اگر پزشک برای بیمار اکسیژن‌درمانی در منزل تجویز کرده باشد و خانواده به دستگاه نیاز داشته باشد، دایان سلامت امکان اجاره دستگاه اکسیژن ساز را برای مراقبت در منزل فراهم کرده است. مزیت عملی اجاره برای خانواده این است که به‌جای خرید عجولانه، می‌تواند برای دوره موردنیاز دستگاه مناسب را تهیه کند و هنگام تحویل درباره نصب و استفاده ایمن راهنمایی بگیرد. ظرفیت دستگاه و میزان اکسیژن خروجی باید بر اساس نظر پزشک انتخاب شود و خانواده نباید تنظیمات تجویزشده را خودسرانه کم یا زیاد کند.

یک نکته ایمنی مهم این است که اکسیژن باعث شعله‌ورتر شدن آتش می‌شود. سیگار، قلیان، شعله باز و وسایل جرقه‌زا نباید در نزدیکی دستگاه یا محل اکسیژن‌درمانی باشند. این نکته ساده در مراقبت خانگی اهمیت زیادی دارد.

اما اگر پزشک استفاده از تهویه غیرتهاجمی را برای بیمار در خانه تجویز کرده باشد، خانواده می‌تواند برای اجاره دستگاه بای پپ در منزل با دایان سلامت هماهنگ کند. در این مرحله مهم است نوع دستگاه، ماسک و تنظیمات دقیق از روی نسخه یا دستور پزشک مشخص باشد؛ چون بای‌پپ وسیله‌ای نیست که صرفاً بر اساس عدد پالس‌اکسیمتر انتخاب یا تنظیم شود.

جمع‌بندی؛ عدد پالس‌اکسیمتر را جدا از حال بیمار تفسیر نکنید

برای بیشتر افراد سالم، میزان نرمال اکسیژن خون حدود ۹۵ تا ۱۰۰ درصد است. عدد ۹۲ درصد یا کمتر نیاز به توجه پزشکی دارد و عدد ۸۸ درصد یا کمتر، به‌ویژه همراه با علائم، می‌تواند نیازمند اقدام فوری باشد. در بیماران مزمن، محدوده هدف ممکن است متفاوت باشد و باید همان عددی دنبال شود که پزشک تعیین کرده است.

اگر کمبود اکسیژن خون به‌دلیل یک بیماری مشخص تشخیص داده شده و پزشک ادامه درمان در منزل را مناسب دانسته است، انتخاب درست تجهیزات و استفاده ایمن از آن‌ها اهمیت زیادی دارد. دایان سلامت در این مرحله می‌تواند برای تأمین تجهیزات تنفسی موردنیاز در منزل همراه خانواده باشد؛ اما نوع دستگاه و تنظیمات آن باید بر اساس نیاز واقعی بیمار و دستور تیم درمان مشخص شود.

*** محتوای متن تبلیغاتی است***