در دوران بارداری مصرف قرص لاغری یک تصمیم ساده برای کنترل وزن نیست، مداخله ای پرخطر در حساس ترین مرحله رشد جنین است.
این داروها با سرکوب اشتها، افزایش ضربان قلب، دفع آب بدن یا اختلال در جذب مواد مغذی، تعادل حیاتی بدن مادر را بر هم می زنند و پیامد آن می تواند از کم آبی و ضعف شدید مادر تا توقف رشد جنین، ناهنجاری مادرزادی و سقط پیش برود.
اهمیت ماجرا وقتی بیشتر می شود که بدانیم بسیاری از زنان در هفته های نخست، پیش از آنکه از بارداری خود باخبر شوند، مصرف محصولات کاهش وزن را ادامه می دهند.
در این گزارش، 3 عارضه سنگین داروی لاغری در بارداری را به صورت مستند بررسی می کنیم و در پایان، مسیر ایمن کنترل وزن را نشان می دهیم.
عارضه اول سقط جنین و ناهنجاری های شدید، سنگین ترین پیامد قرص لاغری
پزشکان بارداری را دوره ای می دانند که هر تغییری در بدن مادر، مستقیم بر جنین اثر می گذارد.
داروی لاغری در این دوران فشار مضاعفی به بدن وارد می کند، بسیاری از این قرص ها با بالا بردن ضربان قلب و فشار خون و دست کاری هورمون ها، فضای رحم را برای ادامه بارداری ناامن می کنند.
فنترمین، یکی از شناخته شده ترین قرص های لاغری، نمونه روشن این خطر است. این دارو با اثر بر سیستم عصبی مرکزی اشتها را سرکوب می کند، اما در منابع دارویی معتبر مصرف آن در بارداری ممنوع اعلام شده است، چون افزایش ضربان قلب و فشار خون مادر، خون رسانی و اکسیژن رسانی به جفت را مختل می کند و احتمال سقط خودبه خودی و اختلال رشد جنین را بالا می برد.
ریشه خطر سقط جنین در مواد محرکی است که در بیشتر کپسول های کاهش وزن وجود دارد، ترکیباتی مشابه کافئین یا آمفتامین که برای سوزاندن کالری بیشتر، متابولیسم را بالا می برند، اما در بارداری با ایجاد اسپاسم عروقی و اختلال در جریان خون جفت، رحم را زودتر از موعد تحریک می کنند. نتیجه این تحریک، انقباضات ناخواسته ای است که در صورت ادامه، به سقط یا زایمان زودرس ختم می شود.
خطر مصرف داروی لاغری در دوران بارداری زمانی مضاعف می شود که ترکیبات حذف شده از بازار جهانی به صورت پنهانی در محصولات وجود داشته باشند، نمونه بارز آن سیبوترامین است، دارویی که به دلیل افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی از بازارهای معتبر جمع آوری شد، اما بارها بدون درج روی برچسب در ترکیب محصولاتی با عنوان مکمل گیاهی لاغری شناسایی شده است.
تجربه بالینی نیز همین را تأیید می کند، کم نیستند مادرانی که پس از مصرف خودسرانه قرص لاغری با لکه بینی، انقباضات رحمی و درد شکم به اورژانس مراجعه کرده اند و گاهی کار به سقط یا هفته ها مراقبت ویژه از جنین کشیده است.
عارضه دوم مهار جذب ویتامین های حیاتی، نقش داروهای لاغری در توقف رشد و اختلالات عصبی جنین
داروهای مهارکننده جذب چربی، از جمله اورلیستات، با بلوک آنزیم لیپاز روده ای، هضم و جذب چربی های غذایی را تا ۳۰% کاهش می دهند.
این مکانیسم باعث کاهش هم زمان جذب ویتامین های A، D، E و K که همگی برای رشد و تکامل جنین ضروری است می شود.
هر یک از این ریزمغذی ها در تکامل اندام ها، رشد سیستم عصبی، استحکام استخوان ها و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نقش اساسی دارند.
وقتی داروی لاغری جذب چربی را کاهش می دهد، جذب این ویتامین های حیاتی نیز مختل می شود. در نتیجه، حتی اگر رژیم غذایی مادر از نظر ظاهری کامل باشد، خطر بروز کمبودهای تغذیه ای پنهان همچنان وجود دارد و این شرایط می تواند باعث بروز محدودیت رشد داخل رحمی، کاهش وزن نوزاد هنگام تولد، ضعف سیستم ایمنی و برخی ناهنجاری های تکاملی باشد.
بخش قابل توجهی از ساختار مغز جنین از اسیدهای چرب ضروری، به ویژه DHA، ساخته می شود.
مهار جذب چربی در مادر، دسترسی جنین به این مواد اولیه را محدود می کند. از منظر پزشکی، این محدودیت می تواند بر یادگیری، تمرکز و برخی جنبه های رفتاری کودک در آینده اثر بگذارد، هرچند شواهد انسانی در این زمینه هنوز به نتیجه گیری قطعی نرسیده است.
طبق راهنمای کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) در مقاله (Weight Gain During Pregnancy) که درسال 2013 منتشر شد و داروخانه آنلاین فرازطب، افزایش وزن توصیه شده در بارداری برای زنان با وزن طبیعی بین 11 تا 16 کیلوگرم است و طبق گزارش (3Composition and Components of Gestational Weight Gain:Physiology and Metabolism) در سال 2009 بخش عمده آن به جنین، جفت، مایع آمنیوتیک و افزایش حجم خون تعلق دارد.
اگر وزن گیری از محدوده پیشنهادی پزشک فراتر رفته، راه درست تنظیم وزن، رژیم غذایی و فعالیت بدنی ایمن زیر نظر متخصص است، نه مصرف خودسرانه داروی لاغری.
حتماً بخوانید: لاغری با دستگاه آیکون
عارضه سوم قرص های لاغری غیرمجاز و گیاهی خطری پنهان تر بارداری
بازار مکمل های لاغری غیرمجاز، به ویژه در فضای مجازی و برخی عطاری ها، برای مادران باردار حکم میدان مین را دارد.
محصولاتی که با برچسب صددرصد گیاهی تبلیغ می شوند، در بررسی های آزمایشگاهی بارها حاوی مواد دارویی پنهان، دوزهای بالای محرک و حتی آلودگی های سمی بوده اند.
مشکل اصلی قرص های لاغری غیرمجاز، بی نام ونشان بودن و نبود نظارت است، وقتی ترکیبات روی برچسب کامل درج نشده، مصرف کننده کپسول لاغری عملا نمی داند چه چیزی می بلعد و در بارداری، کوچک ترین ماده محرک یا هورمونی می تواند بر جنین اثر بگذارد.
گیاهی بودن نیز به معنای ایمن بودن نیست، بسیاری از سموم شناخته شده منشأ گیاهی دارند. حتی گیاه پرمصرفی مانند سنا که ملین قوی است، می تواند انقباضات رحمی را تحریک کند.
دوز مواد مؤثره در محصولات کاهش وزن تقلبی از یک بسته به بسته دیگر متفاوت است، ممکن است یک قرص تقریبا بی اثر باشد و قرص بعدی چند برابر دوز ایمن ماده محرک داشته باشد. همین بی ثباتی است که خطر مسمومیت ناگهانی، تپش قلب شدید، افت یا افزایش خطرناک فشار خون و در نهایت سقط را چند برابر می کند.
مادری که چنین محصولی مصرف می کند، در واقع هر روز یک قمار تازه با سلامت جنین خود انجام می دهد، بدون آنکه بداند برنده یا بازنده این قمار کیست.
تداخل محصولات لاغری با داروها و مکمل های دوران بارداری
مواد پنهان موجود در قرص های لاغری غیرمجاز می توانند اثر مکمل آهن، اسید فولیک یا داروهای تیروئید را مختل کنند و مادر بدون آنکه متوجه شود، دچار کمبودهایی شود که مستقیم بر لوله عصبی و خون سازی جنین اثر می گذارد.
متخصصان تأکید می کنند در بارداری هیچ محصول لاغری، حتی با ظاهر بی خطر و برچسب گیاهی، جایی در برنامه روزانه مادر ندارد.
تاییدیه FDA ضمانت ایمنی داروی لاغری در بارداری نیست
تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا یا سازمان غذا و داروی ایران یعنی آن دارو برای گروه هدف مشخص، با دوز مشخص و زیر نظر پزشک، منافعش بر خطراتش می چربد، نه اینکه برای همه افراد در هر شرایطی ایمن باشد.
بسیاری از همین کپسول های لاغری تاییدشده، در بروشور رسمی خود بارداری را منع مصرف قطعی اعلام کرده اند. فنترمین و اورلیستات هر دو مجوز دارند، اما هر دو در بارداری ممنوع اند.
دیدن آرم یک سازمان معتبر روی جعبه دارو نباید مادر باردار را به مصرف خودسرانه ترغیب کند، تنها مرجع تصمیم گیری درباره هر دارویی در این دوران، پزشک معالج است که پرونده سلامت مادر و شرایط جنین را می شناسد.
در نظر داشته باشید هیچ داروی لاغری در دوران بارداری ایمن نیست، حتی داروهای لاغری دارای مجوز FDA برای جمعیت عمومی، در این دوران یا ممنوع هستند یا فاقد شواهد کافی برای تأیید ایمنی، و مصرف آن ها بدون تجویز متخصص زنان می تواند سلامت مادر و جنین را به طور جدی به خطر بیندازد.
اگر در این دوران نگران وزن خود هستید، این نگرانی را نزد متخصص تغذیه و پزشک زنان مطرح کنید، نه پشت پیشخوان داروخانه یا صفحات فروش مکمل در فضای مجازی.
0 دیدگاه